Çeşitli ortamlarda ifade ettiğim üzere 2026 yılı öncekine
göre biraz daha zor olacak. Yılın sonuna ulaşan kurumlar, önümüzdeki yıllarda
daha rahat edecek şeklinde düşünüyorum. Yıl içinde borcunu çeviremeyenler,
ilave kaynak bulamayanlar veya kötü yönetenler maalesef oyun dışı kalacaklar.
Ayakta kalmak için
Rekabete dayanabilmek, oyunda kalabilmek için bir belki iki yıllık oyun planı şöyle olabilir:
- Amaç/hedef vizyon koyma
Bu madde biraz patron ve üst yönetimle ilgilidir. Tepede
fikir birliği olmalıdır. Tepede fikir birliği yoksa maçı kazanmak neredeyse
imkansızdır.
Vizyon biraz daha uzun vadelidir. Amaç ayakta kalmak, yılı
kârlı kapatmak, İso 500’e girmek gibi düşünülebilir.
Yıllık satış miktarı ve cirosu ilk akla gelen hedefler gibi
görünüyor. Yeni ürün, makine veya fabrikayı çalışır hale getirme, nakit akışını
sürdürme gibi hedefler de olabilir.
- Strateji
Amacı gerçekleştirmek için nasıl bir yol izlenecektir?
Maliyet düşürme, yeni müşteriler/pazarlar/segmentler kazanma, verimlilik
arttırma, dijital dönüşüm, hız, yeşil dönüşüm…
Strateji amaca ulaşmamıza yardım etmelidir. Her kurumun
yetkinliği, kapasitesi, imkanları diğerlerinden farklıdır. Biri için doğru olan
strateji herkes için doğru değildir.
Öte yandan stratejinin yan etkileri de olabilir. Strateji
maliyet düşürme ise nasıl yapılacağı çalışanları endişelendirmeden
açıklanmalıdır.
- Bütçe
Bütçe amaca uygun, hedeflerin zamanlamasına göre yapılmalı
ve stratejiden izler taşımalıdır. Bütçe belli bölüm ve kişilerin talebine göre
hazırlansa da kurumun bütününü kapsamalıdır. Dönem içinde yapılacak bütün
işler, alınacak aksiyonlar bütçeye uygun olmalıdır.
- Raporlama ve kontrol
Daha kolay izlenebildiği için bütçenin miktar hedefleri öne
çıksa da miktar yakalandığında gerçekleşen kâr/zarar, oluşan nakit akışı daha
önemlidir. Muhasebe alt yapısı bu raporları dönem (ay, üç ay) sonunda hızlıca
çıkarabilmelidir. İlgili dönem sonu raporlarının zamanında çıkması, geminin
hedefe göre hareket edip-etmediğini göstermesi bakımından elzemdir.
- Düzeltme
Yıl içinde mutlaka düzeltme ihtiyacı hasıl olur. Düzeltmenin
bütçeye etkisi incelenerek karar verilmelidir. Düzeltme ilave yatırım, satış
fiyatlarının planlanandan daha iyi veya kötü olması, düşünülmeyen bir masraf vb
şekillerde olabilir. Muhasebe, düzeltmenin bütçeye nasıl yansıyacağını hesap etmelidir.
- Geri bildirim
Bazı kurumlarda finansal tabloları çok az sayıda kişi görür.
Alınan sonucun amaçla kıyaslama bilgisinin paylaşılması, yıllık hedefin
neresinde olduğunun (hiç değilse) takım üyeleriyle paylaşılması gerekir. Takım
hedef kilitlenmişse, sonucu bilmek hakkıdır.
