Mc Kinsey: artık talebe güvenmeyin

 Mc Kinsey’in aşağıda linkini verdiğim raporunu okudum ve özetledim:

Raporun ana mesajı
Ambalaj ve kâğıt sektörü artık “talep büyümesiyle taşınan” bir sektör değil. “Yeni dönemde başarı; operasyonel disiplin, maliyet yönetimi ve stratejik odak ile belirlenecek” derken şu gerekçeleri öne sürüyor:

• Pandemiden sonra sektör yeniden dengelenme sürecine girdi
• Talep artışı yavaş veya düşüş eğiliminde
• Maliyetler ise yüksek ve yukarı doğru oynak
• Kâr marjı baskı altında
• Sektörün büyümesi nümüzdeki 1–2 yıl zayıf

Genel resim böyleyken, ambalaj sektörü aynı anda birçok baskıya maruz:

• Enflasyon ve maliyet artışı
• Tedarik zinciri dalgalanması
• Regülasyon artışı (özellikle AB)
• Tüketicinin fiyat odaklı davranışı
• Tüketim ürünü üreten/satan şirketlerin baskıyı tedarikçilere yansıtması

Bütün bunların sonucunda talep artık ambalaj şirketlerinin zayıf performansı telafi etmiyor.

Rapora göre tüketiciler

·    Sürdürülebilirlikten ziyade fiyat ve ürün kalitesine odaklanmıştır. Sürdürülebilirlik konusunda eskiden tüketiciler daha etkin iken şimdilerde regülasyonların zorlamasıyla sürdürülebilirlik gündemde duruyor.

·    Market markalı ürünler hızla artıyor. Marketler üreticiyi stok taşımaya ve talepteki oynaklığı karşılamaya zorluyor.

Bu durumda iki temel çıkarım söz konusu oluyor

• Büyük markalar hacim değil fiyat artışı ile büyüyor

• Daha düşük fiyatlı ürünlerin olduğu daha büyük paketler ortaya çıkıyor yani ambalaj tüketimi azalıyor

Finansal sonuçlar

• Yavaş büyüme, düşen ebitda marjı, nakit akışı problemleri şeklinde görülüyor.
• E-ticaret yardım etse de kâğıt esaslı ambalaj tüketimi daha düşük gramaj nedeniyle azalma gösteriyor
• Şirket sonuçları iyi olmayınca yönetici değişimi, satma/birleştirme/kapatma senaryoları gündeme geliyor.

Mc Kinsey’in tavsiyeleri

“Demand will no longer bail out underperformance” tespitinde bulunan kurum;

Maliyet disiplini, doğru ürünlere odaklanma ve fiyatlama, satın alırken kazanma ile üretim verimliliği konularına odaklanılması gerektiğini tavsiye ediyor. 

https://www.mckinsey.com/industries/packaging-and-paper/our-insights/no-ordinary-disruption-state-of-the-packaging-and-paper-industry#/

Bain & Company 2026 Raporuna Göre Kâğıt ve Ambalaj Şirketlerinin İzlemesi Gereken Stratejiler

Aşağıda linkini verdiğim “Paper & Packaging Report 2026” başlıklı raporu okudum. Hazırlanırken her ne kadar büyük çaplı kâğıt ve ambalaj şirketlerine yapılan anketleri esas alsa da ülkemizdeki kâğıt ve ambalaj şirketleri faydalı olabilir diye düşünerek bu yazıyı hazırlıyorum. Yatık yazılar benim görüşlerimken, dik yazılar büyük ölçüde rapordan özetlenmiştir.

Raporun bölümleri

Rapor, “düşük kârlılık, kronik kapasite fazlası, dalgalı talep, artan regülasyon baskısı ve jeopolitik belirsizlikler kâğıt ve ambalaj sektörünün temel karakteristikleri hâline geldi” diyor. Özellikle Avrupa pazarı, Kuzey Amerika’ya kıyasla daha düşük kapasite kullanım oranları ve daha sert fiyat rekabetiyle karşı karşıya tespitinde bulunuyor. Türkiye’deki kapasite kullanımı daha da düşük maalesef.

Buna karşın, raporun ana mesajı: Başarılı şirketler savunmada kalmak yerine dayanıklılık (resilience) ve verimliliği (efficiency) stratejik bir avantaja dönüştürmektedir.

Kapasite Fazlası
Kapasite fazlası, kâğıt ve ambalaj sektöründe geçici değil, yapısal bir sorundur. Bain’in yıllarca süren araştırmaları, şirketlerin stratejik planlama süreçlerinde aşırı iyimser varsayımlar kullandığını göstermektedir. Şirketlerin büyük çoğunluğu pazarın iki katı hızla büyümeyi, kârlarının ise pazarın dört katı hızla artmasını hedeflemekte; ancak sanayi şirketlerinin yalnızca %7’si bu hedeflere ulaşabilmektedir.

Sermaye yoğun bu sektörde, aşırı iyimser büyüme beklentileri yüksek yatırım harcamalarına ve kalıcı kapasite fazlasına yol açmaktadır. Başarılı şirketler, rakiplerin kapasite kapatmasını beklemek yerine kendi maliyet avantajlarını güçlendirmeye odaklanmaktadır. (Ülkemize hiç uymayan tarz. Bizde rakibin altına girmek veya rakibi kötülemek daha moda.) UPM, Stora Enso, Domtar ve Nippon Paper gibi lider oyuncuların talebin daraldığı segmentlerde anlamlı kapasite kapatma kararları alması bu yaklaşımın örnekleridir.

Bakım-Onarımda Yapay Zekâ
Bakım yönetimi, sektörde genellikle geri planda kalan ancak yüksek değer potansiyeli barındıran bir alandır. Rapora göre bakım süreçlerine odaklanan şirketler:

• Bakım maliyetlerini ton başına %17–23 azaltabilmekte
• Tool-in-hand (fiilî bakım süresi) oranını 15 puan artırabilmekte
• Yedek parça stoklarını %20–40 azaltabilmektedir

Raporun verdiği iyileşme oranları gerçekten müthiş. Genel olarak bakım-onarımda alınacak çok yolumuz var.

Tedarik Zinciri
Küreselleşme sonrası dönemde tedarik zincirleri daha kısa, daha bölgesel ve daha esnek olmak zorundadır. Grevler, ticaret kısıtları, tarifeler ve regülasyonlar, tedarik zincirini stratejik bir rekabet alanına dönüştürmüştür.

Başarılı şirketler:

• Tedarik zinciri görünürlüğünü uçtan uca sağlamaktadır
• Bölgesel ölçeği önceliklendirmektedir
• Tedarikçi tabanını çeşitlendirmekte ve yakınlaştırmaktadır (nearshoring)
• Yapay zekâ ve otomasyonu karar alma süreçlerine entegre etmektedir

Tedarik zinciri yönetimi artık yalnızca operasyonel bir fonksiyon değil, yönetim kurulu seviyesinde ele alınan stratejik bir yetkinliktir.

Müşterinin Beklentisi
Ambalajda sürdürülebilirlik artık bir maliyet unsuru değil, marka değerini artıran bir araçtır. Raporda sonuçları verilen anketlerden birine göre sürdürülebilir ambalajın önümüzdeki üç yıl içinde lüks ambalaj gelirlerinin %30’undan fazlasını oluşturması beklenmektedir. Lüks ambalaj derken, çikolata, parfüm gibi nispeten pahalı ürünlerin ambalajından bahsediyor. Yani lüks ambalaj alıcıları/kullanıcıları da (geçen yılki ankete kıyasla) sürdürebilirliği daha çok önemsemeye başlamışlar.

Ankete katılan ambalaj sektörü temsilcileri, tüketici tercihleri ve yeni kurallara (PPWR, EUDR vb) yanıt olarak sürdürülebilirlik hususlarını ön plana çıkarmayı ve ambalajı, karbon azaltımından biyolojik çeşitlilik ve biyobozunabilirliğe kadar çeşitli hedefleri gerçekleştirmek için kolay bir araç olarak görüyorlar.  Bu amaçla “4R, reduce, reuse, recycle, recover” şeklinde özetlenen ve ambalajın çevreye etkisini azaltmayı hedefleyen adımları kullanıyorlar:

1.Azaltın (Reduce): Ambalajda kullanılan malzeme miktarını en aza indirin.
2. Yeniden Kullanın (Reuse): Ambalajı birden çok kez kullanılacak şekilde tasarlayın.
3. Geri Dönüştürün (Recycle): Geri dönüştürülebilir malzemeler kullanın (örneğin, plastik yerine kâğıt) ve doğru geri dönüşümü teşvik edin.
4. Geri Kazanın (Recover): Yeniden kullanılamayan veya geri dönüştürülemeyen ambalaj atıklarından enerji veya malzeme elde edin.

Yine ambalaj sektörü temsilcilerine sorulan “estetik, sürdürülebilirlik ve performans göz önüne alındığında, ambalaj malzemelerini yenilemek için en umut verici çözüm ne olabilir” sorusuna katılımcıların %49’u rutubete karşı dayanımı arttırılmış kâğıt cevabını vermiş. Oluklu mukavva kağıtları için düşük gramaj yetmiyor, aynı zamanda rutubete karşı dayanımı da artmış olmalı diye anlıyorum.

Satış Yönetimi
Miktar artışının EBITDA büyümesine yol açması, kâğıt ve ambalaj sektöründe hiç kolay olmamıştır; daha hızlı büyüyen sektörlerden alınabilecek ticari mükemmellik taktiklerine odaklanmak, kâğıt ve ambalaj şirketlerinin kâr ve gelirlerini artırmasına yardımcı olabilir. Son yıllar, maliyet dalgalanmaları, enflasyon, faiz oranları ve son dönemde tarifeler nedeniyle kâğıt ve ambalaj sektöründe özellikle çalkantılı geçmiştir; tüm bunlar, marjlara sürekli baskı uygulamaktadır.

Ülkemizdeki yüksek enflasyon, enerji maliyeti, baskı altındaki kurların ithalatı teşvik etmesi, yurt dışına kıyasla anormal kapasite fazlası ve kayıt dışılık yukarıda tespit edilen maliyet dalgalanmasını katlamaktadır.

Bütün bu olumsuzluklara karşın rapor satışı iyi yönetenler, rakiplerinden 2–3 kat daha hızlı büyüyebilecektir diyor. Bunu sağlamak için:

• Müşteri, ürün ve segment bazında gerçek kârlılığın hesaplanması

• Satış kaynaklarının (ekip, stok tutma ve kredili satış gibi) doğru müşteri ve segmentlere yönlendirilmesi

• Yapay zekâ destekli pazar ve müşteri analizi

Yapılmalıdır.

Diğer Hususlar
Birleşme ve satın almalar ile sürdürebilirlik gayretleri konularında faydalı değerlendirmeler yapan raporda küresel ambalaj pazarıyla ilgili şöyle bir değerlendirme var:

“Küresel tüketici ambalaj pazarı yaklaşık 8 trilyon birim büyüklüğünde olup, bunun yaklaşık %60'ı plastik ve %20'si elyaf bazlı çözümlerden oluşmakta, geri kalan ise cam ve metal gibi diğer materyaller arasında paylaştırılmaktadır. Bunların neredeyse %65'i gıda ve içecek ile ilgili uygulamalardır.
Plastik, hafifliği, mekanik dayanıklılığı, kimyasal direnci ve çok yönlülüğü nedeniyle on yıllardır tercih edilen baskın malzeme olmuştur. Bu özellikler, diğer alternatiflere kıyasla düşük maliyeti ve sağladığı kolaylıkla birleştiğinde, plastik ambalajlar; markalar, perakendeciler ve tüketiciler için çok cazip bir seçim haline gelmiştir. Plastik son derece dayanıklı olsa da başlangıçta kullanım ömrü veya imhası düşünülerek tasarlanmamıştır. Son yıllarda, düzenleyici kurumlar, tedarikçiler, markalar, perakendeciler ve tüketiciler kullanılmış ambalajların çevresel etkilerini—özellikle deniz kirliliği ve mikro plastik sorunlarını—daha yakından incelemeye başlamıştır. “

Benim Anladığım

• Kapasite fazlası bir gerçeklik olduğuna göre kapasite fazlası iyi yönetilmeli: Rakibin havlu atmasını beklemek yerine, kendi imkanların doğrultusunda çözüm bulmalı. Kapasite kapatma, kısma veya başka ürün grubuna geçme kararının arkasında mantık/hesap olmalı.
• Özellikle bakım-onarımda ve tedarik zincirinde yapay zekâ uygulamalarından istifade edilmeli. Fazlalık stoklar, pahalı yedek parça stokları, bakım ekibinin zaman planlaması, faydasız işlerin ayıklanması, gibi çok sayıda konuda ciddi kazançlar sağlayabilir.
• Müşteri beklentilerinde sürdürebilirlik giderek önem kazanıyor. Daha hafif, tekrar kullanılabilen, geri dönüşümden elde edilmiş ambalaj malzemesi olarak kâğıdın rutubete karşı daha dayanıklı olması bekleniyor. Yukarıdaki ankete göre ambalaj sektörü temsilcilerinin yarısı, rutubete karşı mukavemeti arttırılmış kâğıdın inovasyon için gerekli olduğunu düşünüyor.
• Miktar artışı, kâr artışını garanti etmiyor. Müşteri, ürün, segment bazında nereden para kazanıldığının (veya kaybedildiğinin) analiz edilmesi şart görünüyor.

Bain & Co’nun Paper & Packaging Report 2026 raporunun indirme bağlantısı:
https://www.bain.com/insights/topics/paper-and-packaging-report/

Türkiye Oluklu Mukavva Kağıdı ve Oluklu Mukavva Ambalaj Pazar Bilgisi

11 Aralık 2025 günü İstanbul’da ASPPI (Rusya Kağıt Endüstrisi Derneği, www.asppi.ru) hazırladığı “IX International Conference "Russian Pulp and Paper Industry - NEW REALITIES, NEW OPPORTUNITIES" başlıklı konferansta yaptığım sunumu (orijinal slaytlarla) biraz daha açarak yazıyorum.

Sunumu hazırlarken OMÜD (www.omud.org.tr) ve SKSV’nin (www.sksv.org) 2024 yılı raporlarından istifade ettim. 2025’e ilişkin rakamlar benim tahminlerimdir.

İki sektörün yoğunlaştığı bölgeler

Sol üst köşedeki dairenin içinde kabaca kahverengi kâğıt kapasitesinin %30’u ile 50 kadar oluklu fabrikası bulunuyor. Konya ve Kahramanmaraş illerini de içine alan aşağıdaki elipsin içinde kâğıt kapasitesi benzer iken daha az sayıda oluklu fabrikası bulunuyor. Diğer yerlerdeki kurulu kapasiteler daha az. Sektörün ağırlık merkezi ülkemiz kuzey batısı.

Özetle kahverengi kâğıt sektörü

2025 yılı sonu itibarıyla 7 milyon ton kurulu kâğıt kapasitesi var ve kâğıt fabrikalarının çalışma oranı düşük. SKSV’nin yayınlarından bu sene ülkemizde 3.475 bin ton kadar kahverengi kâğıt kullanılacağını hesaplıyorum. Slayttaki tablonun sağ altında SKSV’nin verdiği ilk 9 aydaki oluklu mukavva kâğıdı ithalatını görmek mümkündür.

Oluklu fabrikaları

Bu sene oluklu sektöründe çok fazla değişiklik oldu. Oyundan çıkanlar, kapatanlar ve açılanlar oldu ve hareket devam edecekmiş gibi görünüyor. Olukluda kapasite kullanımı biraz daha iyi.

Oluklu satışları ve büyüme

Soldaki tabloda genel olarak satışların dağılımını segment bazında tahmin ediyorum. Yanında + işareti olan segmentlerde önceki yıla göre büyüme olduğunu, diğerlerinde ise azalma olduğunu düşünüyorum. Sağda ise son 3 senedir küçülme yaşayan oluklu sektörünün 2025’ten itibaren yine büyüme moduna geçeceğini öngörüyorum.

Oluklunun hammadde tüketimi

Sektörel fire oranını %11 kabul ederek, toplam 2.775 bin ton hammadde tüketileceğini hesaplıyorum. İthal kağıt cinslerinin giderek az kullanıldığını yerli kahverengi kağıt kalite ve çeşitliliğinin arttığını görüyorum.

Dalga cinsleri

CB, hemen ardından C hakimiyetlerini koruyor. İlk icat edilen A neredeyse silindi. ABC yeterince artamıyor. CB çalışan bir oluklu piyasadaki siparişlerin %83’ünü üretebilir.

Kısa dönem beklentilerim

• Kâğıt üreticilerinin kendi kağıtlarını tüketmek amacıyla yeni oluklu hatları kuracaklarını ve oluklu fabrikalarının levha satışına ağırlık vereceğini ve böylece kutu işletme sayısının artacağını,
• Küçük kapasiteli kâğıt fabrikalarını kapanacağını, daha az sayıda kağıt şirketi kalacağını,
• Şirketlerin iş modellerini tekrar kurgulayacağını, entegre olan yapılarda kağıt üretmeme, oluklu fabrikalarında ise olukluyu kapatıp-levha satın almayı değerlendirmelerinin zorunlu olduğunu,
• Çıkmakta olan her türlü düzenlemenin (EUDR, PPWR, depozito sistemi, vb) iş yapmayı zorlaştıracağını ve uyum sağlarken maliyetlerin artacağını,
• Artan maliyetler ve yeni düzenlemelerin oluklu mukavvaya yeni alternatifler yaratacağını tahmin ediyorum.

En Zor Yeni Yıl

2026 yılının başı gerçekten zor ve ikilemlerle dolu olacak. Asgari ücret artışı ve diğer fiyat güncellemeleri (nerji, akaryakıt, vergiler vs) doğal olarak yeni yılda devreye girecek. Bu doğrultuda hem oluklu mukavva kağıdı hem de ambalaj fiyatları da artacak. Ancak bu seneyi diğerlerinden daha farklı kılan iki unsur; kağıttaki kapasite fazlalığı ile Türkiye sanayisinin küçülme eğilimi olarak görülecek. 

Kapasite fazlası

Oluklu mukavva kağıdındaki kapasite fazlalığı hakkında yazacak bir şey yok. Yıllarca fazlalık devam edecek. Yakın zamanda oluklu talebinin artacağına ilişkin emare yok maalesef. Entegre olanların kağıt fabrikasını kapatıp-kağıdı piyasadan tedarik etmeye başlaması kısa vadede doğru karar gibi olsa da bir yıllık dönemde doğru olmadığı belli olacak. Yeni teknolojisi olan rakip, kağıdı daha ucuza üretebiliyorsa; ya kağıt fabrikasına maliyet düşürücü yatırımlar yapmak ya da yapılan işi (yalnız kağıt veya hurda+kağıt veya kağıt+oluklu+kutu veya levhayı alıp kutu) tekrar tanımlama ve planlama  gerekecektir. İki karar da kendi başına zorlu ve maliyetlidir. Bu aşamada işin tanımını tekrar yapmak çok önem arz etmektedir.

Sanayide küçülme

Sanayi üretiminin azalmasını gösteren en önemli delil İstanbul Sanayi Odası’nın kasım ayı başında yayınladığı PMI raporudur. Raporun duyurulduğu basın bültenin ilk iki paragrafı aşağıdadır:

Rapor ekimde toplanan verilerden oluşturulduğuna göre önümüzdeki aralık ayının daha da zor olacağını tahmin etmek gerekir. Yeni yıla girerken stoklar azaltılacağından işler yani talep daha az olacaktır. Öte yandan dönem sonu faiz ödemeleri nedeniyle şirketler elindeki malı/toku paraya döndürmeye çalışacağından yıl sonu indirimleri görülecektir.

Karar vermek zor

41yıllık çalışma hayatımda bu kadar zorlu bir ortam görmedim. Yöneticilerin, şirket sahiplerinin, karar vericilerin; 

 Nakit akışı, ciro hedefi ve varsa dönem sonu faizleri

 Fiyat belirleme, kapasite kullanımı/doldurma

 Bütçe hedefi, karlılık/miktar

 Asgari ücret artış oranı, çalışanlara verilecek zam oranı, çalışan sayısı

..gibi ikilemlerde doğru karar vermesini diliyorum. Ayrıca “tek" doğru kararın olmadığını her kurumun içinde bulunduğu koşullara bağlı kendi doğrusunun olduğunu da eklemek isterim. Kolay gelsin!

Kutular Nerede?

Bu yazı en altta adresini verdiğim Adam Josephson’un yazısının geniş özetidir. Üç nokta koyduğum yerlerdeki orijinal cümleler hariç birebir tercüme ettim. Oluklu mukavva kâğıdı ve kutu konularına ilişkin pandemi, kapasite fazlalığı, tüketimin düşmesi, kutudan-esnek ambalaja geçiş gibi konulara açıklama getirdiği için buraya not ediyorum. Yatık kısımlar yazara aitken dik olanlar bana aittir.

 

Bankaların, banka dışı finansal kuruluşlara … kredi verme eğilimlerinin hızla artması ve bu durumun reel ekonomi (şirketler ve hane halkı) aleyhine gelişmesi üzerine çokça yazdım. … bankaların finans dışı şirket borçlanmalarındaki payının son yıllarda istikrarlı bir şekilde azalmış olması ve finans sektörünün aynı dönemde çok daha büyük hale gelmesi … şaşırtıcı değil.

 

Ancak bu gelişmelerin reel ekonomi üzerindeki somut etkileri hakkında çok daha az yazdım. Bu duruma bir örnek, daha önce satış tarafı analisti olarak takip ettiğim sektör olan kâğıt ve ambalajdır.

 

Eski Fed Başkanı Alan Greenspan döneminde, Fed, ekonominin nasıl gittiğini görmek için oluklu mukavva kutu talebini izlerdi; kutular mal taşımak için kullanılır ve mal harcamaları 2000’li yılların başında GSYH’nin yaklaşık %25’ini oluşturuyordu (şimdi %21’e geriledi). Üretim dışı sektörlerde, daha çok büyüme gerçekleşmiş anlamındadır.

 

Amazon’un 2023 Sürdürülebilirlik Raporu’nun 31. sayfasında belirtildiği gibi büyük e-ticaret perakendecilerinin kutulardan esnek ambalajlara ve diğer paketleme türlerine geçişi ve diğer bazı etkenler nedeniyle kutu talebi, mal talebinin mükemmel bir göstergesi değildir. Ancak yine de önemli ölçüde mal talebini yansıtır. E-ticaretin ambalaj tercihi değiştiğinden, Greenspan dönemindeki gibi kutu satışlarını izleyerek, ekonomi iyiye gidiyor denemez.

 

Pandemi döneminde, hükümetin benzeri görülmemiş bütçe açıkları ve Fed’in büyük ölçekli teşvikleriyle birlikte evde kalma davranışları nedeniyle mal ve dolayısıyla kutu talebi fırladı. (Yani çok para tüketimi belki savurganlığı körükledi.)  Ancak ardından gelen düşüş sert oldu. 2022 başından bu yana ABD'de bir taşımacılık durgunluğu yaşanıyor; mal talebi pandemi zirvesinden normale döndü. ABD kutu sevkiyatları 2022 ve 2023’te %4’er düşerek pandemi öncesi seviyelerin altına indi, geçen yıl yatay seyretti ve 2025’te tekrar düşüşte. ABD’de kutuların hammaddesi olan oluklu mukavva kâğıdı (containerboard) üreticileri buna nasıl yanıt veriyor? 2025’in ilk yarısında beş üretici, toplamda yaklaşık 2,5 milyon tonluk kapasiteyi temsil eden kalıcı kapatma kararlarını açıkladı; bu miktar 2024 Kuzey Amerika kapasitesinin yaklaşık %6’sına karşılık geliyor.

 

2008/2009 küresel finans krizinde bile ABD/K.Amerika üreticileri bir yıl içinde bu kadar yüksek miktarda üretim kapasitesini kalıcı olarak kapatmamıştı. 2009’da International Paper iki oluklu mukavva fabrikasını ve üçüncü bir fabrikadaki bir makineyi kapattı, toplamda 1,4 milyon tonluk kapasite kaybı oldu (yazıda kutu fabrikası yazıyor ama gerçekte bahse konu olan kâğıt fabrikası). Peki, ABD oluklu mukavva endüstrisi, ekonomik büyümenin olduğu bir dönemde nasıl bu kadar çok kapasite fazlasıyla karşılaştı? Bu, bu yazının kapsamını aşıyor; ancak muhtemelen yerel talep, ihracat talebi/fiyatları ve kapatılan fabrikaların yaşı ile yatırım ihtiyaçları gibi birçok faktörün bir sonucu.

 

Amazon gibi firmaların kutulardan diğer ambalaj türlerine geçişinin yanı sıra kutu talebinin son yıllarda zayıf kalmasının diğer nedenleri neler? Mevcut konut satışları tarihsel olarak düşük. ISM imalat PMI (satın alma müdürleri endeksi) son 32 ayın 30’unda daralma bölgesinde. Tüketici paketli ürünleri (CPG consumer packaged goods) hacimleri 2022’den bu yana düşüşte. Son dönemde birçok halka açık büyük şirketin verilerine göre perakendecilerin ve restoran zincirlerinin aynı mağaza satışları neredeyse sabit kaldı. …

 

Bu sabah, paketli gıda şirketlerinin süregelen satış zayıflığının en son kanıtı iki büyük firmadan geldi. Conagra’nın organik satışları, Mayıs’ta sona eren çeyrekte %3,5 düştü; şirketin organik satışları son sekiz çeyreğin yedisinde düşüş gösterdi. Kellogg, Ferrero tarafından satın alınması kapsamında açıkladığı ön sonuçlara göre, 2. çeyrek net satışlarının geçen yıla göre yaklaşık %9, düzeltilmiş FAVÖK’ünün (EBITDA) ise yaklaşık %42 azaldığını duyurdu.

 

 

Paketli gıda dışındaki pek çok CPG şirketi de benzer şekilde satış/hacim zayıflığı yaşıyor. Bira talebi zayıf; bu durum Beer Institute ve NBWA (National Beer Wholesalers Association) verilerinden açıkça görülüyor. Gazlı içecek üreticileri Coca-Cola ve PepsiCo, 2025’in ilk çeyreğinde Kuzey Amerika’da %3 hacim düşüşü bildirdi. İçki/alkollü içecek sektörü geçen yıl nadir görülen bir satış düşüşü yaşadı. Ayrıca ev ve kişisel bakım ürünleri satan birçok firma 2025 1. çeyrekte sabit veya düşen hacim bildirdi.

 

Ve belki de söylemeye gerek yok ama, demografik eğilimler CPG şirketleri (ve birçok başka sektör) için çok önemlidir. Dallas Fed, iki gün önce yayımladığı bir çalışmada, 2021–2024 arasında artan izinsiz göçün ardından uygulanan daha sıkı göçmenlik politikalarının GSYH büyümesine önemli darbe vurabileceğini tahmin etti…

 

Bütün bunlardan bize ne derseniz?

İfade edilen görüşlerin hepsi bizde de geçerli, ilaveten yüksek enflasyon tüketicilerin harcayabileceği parayı korkunç derecede azaltırken; satıcıların fiyatlama davranışlarını bozuyor.

Bu ortam ise kayıt dışı ekonomiyi daha da arttırıyor ve merdiven altı üreticileri çoğaltıyor.

Sanki çok ihtiyaç varmış gibi, kamunun plansız şekilde destek verdiği yatırımlar kaynak israfı olarak tüketimin artmasını bekliyor.

 

Yazının kaynağı:

https://adamjosephson.substack.com/p/where-have-the-boxes-gone

Ambalaj Malzemelerinin Kıyaslanması ve Alternatifine Geçiş

Aşağıda linkini verdiğim yazıya denk geldim, çok önemli buldum ve burada paylaşıyorum. Kuzey Amerika proses endüstrisi için hazırlanmış ama Türkiye olarak bazı dersler çıkarmamız gerekiyor.

Beş Mega Trend
Ambalaj sektörüne şekil verecek mega trendler: Jeopolitik ve ticaret, kullanışlılık ve hareketlilik, e-ticaret, sağlık ve iyi yaşama ile sürdürebilirlik olarak sıralanmış.

• Trump’ın gümrük vergileri dünya ticaretini etkileyecek, muhtemelen ambalaj maliyetlerini arttıracak. Korumacılık ve vergiler muhtemelen başka ülkeler tarafından da giderek daha çok konulacak. Büyük
• Hareket halinde yaşam tarzı, daha çok serbest zaman isteği, kısa sürede veya uzaktan iş yapma motivasyonları ambalaja olan talebi arttırmaktadır. Taşınabilir, tek kullanımlık ama bitmemişse tekrar kapatılabilen, kullanıma hazır ve mevcuda göre daha küçük boyutlu ambalaj talebi artacaktır.
• Artmaya devam eden e-ticarette ambalaj hem taşıma sırasında koruyucu hem de markanın bir temsilcisidir. Aşırı ambalajlamanın olmaması ve ambalajdan çıkarmanın kolaylaşmış olması ile daha sürdürülebilir modeller önemli olacaktır.
• Tüketicilerin bilinci arttıkça kendilerine daha iyi ürünleri tercih ederken, işlenmiş yerine taze ürünleri, mikro plastiklerden kaçınma, daha sağlıklı bariyer uygulanmış gibi konulara bakmaktadır. Bu bakış açısı ambalaj talebini azaltmaktadır.
• Avrupa ve ABD’deki sürdürülebilirlik gayretleri, bu konuda yeni hazırlanan mevzuat ile artan tüketiciler ambalajda; geri dönüştürülebilir olma, tek cins malzemeden yapılmış, biyo kompozit olma, ambalaj ağırlığının azaltılması, geri dönüşmüş malzemeden yapılmış olması gibi konulara önem veriyor. Buna karşılık ambalaj üreticileri açısından konu ambalajın beklenen görevlerini yaparken ucuz olması ve çevreye zararı olmamasının aynı anda sağlanması gerekiyor.

Trendler Ambalajı Nasıl Etkiliyor?
Çalışmayı yapan BCG ekibi 8 nihai pazardaki 350’den fazla ürün kategorisinde kullanılan 50 ambalaj türü için bir model oluşturmuş. Genellikle mega trendlerin destek verdiği kâğıt ve esnek plastik kazanan ambalaj cinsleri olarak ortaya çıkmış. Yeni bariyerler ile uygulama teknolojisindeki yenilikler kâğıdın gıda ve içecek ambalajı olarak kullanılmasını arttıracaktır. Plastik, özellikle esnek plastik sürdürebilirlikle ilgili olumsuzluklara rağmen maliyet ve işlev bakımından önde olmaya devam ediyor.

Kırmızı bu malzemeden uzaklaş yani alternatifini bul anlamına gelirken koyu yeşil kıyaslamada en iyi malzeme bu anlamındadır. Kahverengiyi nötr olarak okumak gerekir. Jeo politik ve ticaret açısından metal ambalaj en riskli görünürken, pembe renkli ambalajlar (cam, içecek ambalajı ve kâğıt) risk olabilir anlamındadır. Önceki paragraftaki genel değerlendirme en alt satıra (Overall) göre yapılmış olmalıdır.

Çalışmanın bir çıktısı da ambalaj malzemeleri arasında nasıl geçiş olduğunu da göstermek olmuş. Yukarıdaki tabloya göre; 2018-2023 döneminde plastikten-kâğıda, rijit ambalajdan-esnek ambalaja ve metal ambalajdan-diğer ambalajlara geçiş trendleri hesaplanmış. Örneğin 2018’de ölçülen hazır donmuş yemek kaplarından plastik olanların sayısı, 2023’e gelindiğinde %2 azalmış ve kâğıt kapların sayısı %2 artmış. Benzer şekilde ekmek ambalajlarında %9 plastik azalmış ve kâğıda geçiş olmuş.

Yorum

• Mega trendler ülkemizde de geçerlidir diye düşünürken, yüksek enflasyon ve göçmenler de ambalajı etkilemektedir.
• Malzeme cinslerini trendler açısından kıyaslanmasını faydalı buluyorum.
• Plastikten-kâğıda geçişi beş yıllık dönemde kıyaslama güzel olmuş. İçki şişelerinin dahi kâğıda döndüğünü bildiren çeşitli çalışmalar olsa da ilk defa rakama dökülmüş veriler ortaya konmuş.
• Plastik kuşkusuz en çok kullanılan ve diğerlerine göre daha ucuz. Kâğıdın biraz daha mevzi kazanması yeni bariyerlerin ve uygulama tekniklerinin geliştirilmesine bağlı olacaktır.

Görselleri aldığım, BCG çalışmasının linki:
https://www.bcg.com/publications/2025/new-playbook-for-packaging-in-north-america

Avrupalı Kağıt-Karton Şirketlerinin 2024 İş Sonuçları

Kaynaklardaki ilk yazıyı okudum. Önceki yıllara göre enflasyon, maliyet artışı, tüketim eğilimlerinin değişmesi gibi nedenlerle kârlılıkta azalma gördüğümden buraya not etmeye karar verdim.

Avrupalı kâğıt/karton şirketleri farklı sonuçlar (iyiye giden veya kötüye giden) açıklamışlar. Şirketlerin 2024’ün ilk yarısında iyileşme ümitleri varken, ikinci yarıda ekonomilerdeki durgunluk ve artan maliyetler sonuçları bozmuş. Yazıdaki tabloyu bakış açıma göre biraz değiştirdim:

Ebitdaları yazıdaki tablodan hesapladığım için bazı hatalar olabilir. Verilen bilgilere göre önceki yıl (yani 2023’te) ebitdalar biraz daha yüksekmiş, benim hesabıma göre %21 gibi imiş. Hem cirosu azalan hem de kârlılığı azalan şirketler bulunuyor. Oradaki tespitler ise:

• Stora Enso, UPM ve SCA 2024’te iyi performans göstermiş yani 2023’e kıyasla ebitda artışı bildirmiş. Stora Enso bir iyileştirme planının sonucu olarak bu durumu anlatırken, 
• SCA 2023’e göre kendi orman kaynaklarını daha fazla kullanmasının etkisinden ve İsveç’te yeni devreye aldığı selüloz ve kâğıt kapasitelerinin daha yüksek sevkiyata ulaştığından (ciro artışı) bahsetmiş. 
• UPM ise Uruguay’da yeni devreye aldığı okaliptüs selülozu fabrikasının katkısından dem vurmuş.

Fastmarkets’teki değerlendirme, üstte logosu görülen StepChange Consulting’in finansal sonuçları kıyaslama raporundan da bahsetmiş. StepChange Consulting sitesinden sınırlı olarak görme imkânı olan çalışmanın adresi aşağıdaki ikinci linktedir.

Fastmarkets, StepChange’in şöyle yorumladığını yazıyor: “Sektördeki genel performans 2024’te istikrar kazandı, ancak 2023’ün altında kaldı. Birçok segmentte kapasite fazlalığı var. Karlılık ciddi şekilde toparlanmamış olsa da, çoğu şirket pozitif ebitda açıklamayı başardı.”

StepChange’in çalışmasından (görülebilen kısımlardan) iki konu dikkatimi çekti:

• Selüloz, kâğıt, ambalaj ve orman ürünleri sektör şirketlerinde toplamda %1 ciro azalması olmuş.
• Ambalaj sektöründe (sadece “oluklu mukavva ambalaj veya kâğıdı” gibi anlamamak lazım, içinde ambalaj kağıtlarının da çokça olduğunu düşünüyorum) 2022’de %18 olan ortalama ebitda son iki yıldır %15’e düşmüş.

Bana göre

• O kadar yeni kapasiteye rağmen ciro azalması, tüketimin düştüğünü gösterir.
• Yukarıda yer vermedim ama kapasite azaltmak, tesis kapatmak suretiyle kârlılık sağlandığından bahsediliyor.
• Sanırım artık bu sektör (orman ürünleri, selüloz, kâğıt ve ambalaj) artık daha az para kazanacak. Nitekim StepChange’in raporunun altıncı sayfasında bu sektör şirketlerinin 2018’den sonra S&P500 şirketlerine göre daha az piyasa değeri kazandığına ilişkin bir grafik verilmiş.

Kaynaklar:
1- www.fastmarkets.com 18 Mart 2025’te yayınlanan “European P&B companies post mixed financials for ‘difficult’ 2024” başlıklı yazı
2- StepChange Consulting’in “Pulp, Paper, Packaging and Wood Products industry financial benchmarking Mart 2025 raporu www.stepchange.com/b3nch

Ambalajda Yapay Zekâ Uygulamaları

Yapay zekâ (AI, YZ) işimizi, iş yapma şeklimizi çok değiştirecek. Muhtemelen kullandığımız mevcut makineler ve malzemeler YZ’nin sunduğu kolaylıklarla anormal değişecektir. Aşağıda linklerini verdiğim yazıları okudum ve şunları anladım:
Yapay zekâ ambalaj sektöründe üretim hatlarında, tedarik zinciri yönetimine, kalite kontrolünde ve ambalaj tasarımında giderek daha çok kullanılacaktır.

Ambalaj Üretiminde Verimlilik Artışı
Geçmiş satış verileri, müşteri davranışları ve piyasa trendlerini analiz eden algoritmalar sayesinde stok seviyesi iyileştirilmekte, fire oranları düşürülmekte ve tedarik zinciri daha etkin hale getirilmektedir. Ayrıca, rutin idari görevlerin otomasyonu ile insan kaynakları yönetimi ve bordro işlemleri daha verimli hale getirilerek çalışanların stratejik işlere odaklanması sağlanmaktadır.
YZ, üretim süreçlerinde koruyucu bakım sistemleriyle de büyük bir fark yaratmaktadır. Sensörler ve makine öğrenimi algoritmaları sayesinde ekipmanların çalışma performansı sürekli olarak izlenmekte, arızalar önceden tahmin edilerek plansız duruş süreleri en aza indirilmektedir. Bu sayede bakım maliyetleri azalmakta ve üretim verimliliği artmaktadır.

Kalite Kontrol ve Hata Tespiti
YZ destekli görüntüleme sistemleri, üretim hatlarında kalite kontrol süreçlerini optimize etmektedir. Mikroskobik düzeydeki kusurları tespit edebilen bu sistemler, insan hatasını en aza indirerek ürünlerin kalite standartlarına uygunluğunu sağlamaktadır. Özellikle ilaç ve gıda sektörlerinde, YZ tabanlı kalite kontrol sistemleri ürün güvenliğini artırarak müşteri memnuniyetini güçlendirmektedir.

Ambalaj Tasarımı
YZ, ambalaj tasarımlarının optimize edilmesine de katkı sağlamaktadır. Malzeme kullanımı, dayanıklılık ve geri kazanım gibi kriterleri göz önünde bulundurarak ambalaj tasarımlarında kullanılan YZ algoritmaları, dolaylı olarak sürdürülebilirliği desteklemektedir. Bu teknoloji, ambalaj atıklarını azaltmanın yanı sıra, daha hafif ve çevre dostu malzemelerin kullanımını teşvik etmektedir.
Ayrıca YZ, müşteri deneyimini geliştirebilecek yenilikçi çözümleri desteklemektedir. Örneğin, QR kodlar ve akıllı etiketler aracılığıyla tüketicilere ürün hakkında daha fazla bilgi sunulabilir ya da dinamik ambalaj tasarımları müşteri geri bildirimlerine göre şekillendirilebilir.

Kişiselleştirilmiş Ambalaj ve Müşteri Deneyimi
YZ, müşteri verilerini analiz ederek ambalaj tasarımlarını kişiselleştirme imkânı sunmaktadır. Büyük ölçekli markalar belirli müşteri segmentlerine yönelik özel ambalajlar tasarlayarak marka sadakatini artırabilmektedir. YZ destekli pazarlama stratejileri sayesinde müşteri taleplerine daha hızlı ve etkili bir şekilde yanıt verilebilmektedir.
Özellikle gıda ve içecek sektöründe belirli demografik gruplara özel tasarlanmış sınırlı sayıda ambalaj üretimi, tüketicilere kendilerini özel hissettiren bir deneyim sunmaktadır. Bu da müşteri sadakatini ve satışları olumlu yönde etkilemektedir.

Tedarik Zinciri Optimizasyonu
YZ, stok yönetiminden başka lojistik ve dağıtım süreçlerini optimize ederek maliyetleri düşürmekte ve verimliliği artırmaktadır. Gerçek zamanlı veri analizi ile envanter seviyeleri takip edilerek talep tahminleri yapılmakta ve tedarik süreçleri buna göre planlanmaktadır. Bu, özellikle küresel tedarik zincirlerinde maliyetleri azaltarak ürün teslimat sürelerini kısaltmaktadır.
YZ tabanlı lojistik çözümleri, en verimli teslimat rotalarını belirleyerek nakliye süreçlerini optimize etmektedir. Bu sayede yakıt tüketimi ve karbon emisyonları azaltılarak daha çevreci bir lojistik yönetimi sağlanmaktadır.

Akıllı Fabrikalar ve Robotik Otomasyon
YZ destekli robotik sistemler, üretim hatlarında montaj, sıralama ve paketleme gibi süreçleri optimize ederek insan-robot iş birliğini güçlendirmektedir. Bu sistemler, iş gücü verimliliğini artırırken hata oranlarını azaltmakta ve üretim süreçlerini daha esnek hale getirmektedir.

Atık Azaltma ve Çevreci Çözümler
YZ ile sürdürülebilir ambalaj üretimine yönelik çözümler geliştirmek ve atık miktarını azaltmak mümkündür. Üretim süreçlerini optimize eden YZ sistemleri, gereksiz malzeme kullanımını en aza indirerek çevresel etkiyi azaltabilir.
Özellikle karbon ayak izini düşürmeye yönelik çalışmalar, YZ sayesinde daha etkin bir şekilde yürütülebilmektedir. Ambalaj üreticileri, YZ kaynaklı verileri kullanarak çevresel etkilerini ölçebilir ve daha sürdürülebilir üretim stratejileri geliştirebilir.

Özetle Yapay Zekâ ile Ambalaj Sektörü
YZ, ambalaj sektöründe kalite kontrol, tedarik zinciri yönetimi, üretim otomasyonu ve sürdürülebilirlik gibi birçok alanda büyük dönüşümler sağlamaktadır. Kestirimci bakım sistemlerinden kişiselleştirilmiş ambalajlara kadar geniş bir kullanım alanına sahip olan YZ, şirketlere rekabet avantajı sunmakta ve operasyonel verimliliği artırmaktadır.
Ambalaj sektöründeki şirketler için YZ’yi benimsemek artık bir seçenek değil, zorunluluk haline gelmiştir. Daha akıllı, daha yeşil ve daha verimli üretim yapmak isteyenler, YZ’nin sunduğu imkanları hızla hayata geçirmelidir.

İncelediğim kaynaklar
https://www.packworld.com/trends/digital-transformation/article/22930562/ai-is-transforming-packaging-manufacturing
https://www.packagingdigest.com/artificial-intelligence/ai-unboxed-5-groundbreaking-packaging-innovations
https://www.linkedin.com/pulse/next-normal-packaging-how-ai-making-smarter-greener-more-t6kvc/

Ambalaj Sektörü Yeniden Kurgulanıyor

    Takip ettiğim süreli yayınlarda okuduğum kadarıyla ambalaj sektörü büyük çaplı değişecek. Değişecek derken şirket satın almaları/birleşmelerden, gümrük vergilerinden, plastik yerine kâğıt ambalaj olmasından veya sürdürebilir ambalaj malzemelerine geçişten çok daha fazlasını kastediyorum. Ayrıca yapay zekanın mevcut kâğıt ve ambalaj teknolojilerini nasıl etkileyeceğini henüz bilmiyoruz. Böyle düşünmeme yol açan gelişmelerden bir demeti şöyle:

    İş birliği için hisse alma (1)
Amazon, Ranpak’ın hisselerinden bir kısmını satın almış. Bu stratejik işlem Ranpak'a güçlü bir ticari ortak sağlarken, Amazon'a da geniş dağıtım ve paketleme ihtiyaçlarına uygun bir üretim şirketinde söz sahibi olma imkânı veriyormuş.
Biz ambalaj üreticileri müşterilere genellikle “çözüm ortakları olduğumuzu” söyleriz. Şimdi Ranpak, Amazon’un çözüm ortağından fazlası olmuş. Büyük çaplı ambalaj kullanan müşterilere Amazon/Ranpak olayı bir referans olacaktır.

Uzun dönem iş birliği anlaşması (2)
Tietoevry ve UPM, kapsamlı IT anlaşmasını beş yıl için yenilemiş. Ormancılık, selüloz, bio-yakıt, kâğıt…gibi alanlarda çalışan UPM bu anlaşmayla yapay zekâ esaslı inovasyon, verimlilik artışı, maliyet optimizasyonu, yeni IT teknolojilerine ulaşma ve bu konularda yoğun destek alacakmış. Tietevry ise bir yüksek teknoloji şirketi olarak IT, bulut, yazılım… gibi alanlarda çalışıyormuş.
Ormancılık, atık kâğıt geri dönüşümü, kâğıt üretimi gibi geniş alanlara yayılmış iş kollarına yapay zekanın girmesi mutlaka çok acayip inovasyonlar getirecektir. Devasa boyuttaki kâğıt üretim teknolojisinin anormal ölçüde küçülmesi, su/enerji kullanımının düşmesi sürpriz olmayacaktır.

Sektörel yoğunlaşma artıyor
Kâğıt ve ambalaj sektörlerinde bazı şirketler iş kollarını yeniden tanımlıyor. Clearwater Paper, hijyenik kâğıt bölümünü elden çıkarıp-diğer kâğıt sektörlerine yoğunlaşmaya çalışıyor. (3)
Öte yandan Ball Corporation, havacılık bölümünü elden çıkarıp metal ambalaj konusuna ağırlık vermeye karar vermiş. (4)
Yoğunlaşma şüphesiz iyidir. Özellikle hijyenik kâğıt sektöründe taban tabana zıt görüşler var. Hijyenik kâğıt sektöründen çıkan, belli bölgedeki hijyenik kâğıt üretiminden çıkan veya hiç bilmediği halde giren de var. Ormana dayalı selüloz yerine başka kaynaklardan hijyenik kâğıt üretenler de var, pandemi sırasında yapılan hijyenik kâğıt yatırımlarının fazla olduğunu düşünen de var. Bir şekilde denge oluşacaktır.

Yeni Ambalaj Geri Dönüşüm Kuralları
İki önemli düzenlemenin gelecek yıllarda uygulamaya başlaması söz konusudur: ABD’de EPR (Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu, Extended Producer Responsibility) ve Avrupa Birliğinde PPWR (Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Yönetmeliği, Packaging and Packaging Waste Regulation.) Ülkemizde de diğer ülkelerde de bunlara benzer kurallar gelecektir.
EPR kaynakların etkin kullanımı amacıyla ambalajın, yeniden kullanımı, parçalanması ve geri dönüştürme işlemleri de dâhil olmak üzere ürün yaşam döngüsü boyunca üreticileri olumsuz çevresel etkilerini önlemekle veya azaltmakla yükümlü hale getirmektedir.
PPWR ise benzer bir mantıkla ambalajın çevresel etkisini azaltmayı amaçlamaktadır. Yönetmelik, 2030 yılına kadar AB'deki tüm ambalajların geri dönüştürülebilir olmasını öngörüyor. Yönetmelik, online perakendeciler de dahil olmak üzere şirketlerin tasarımlarını ve malzeme kullanımlarını geri dönüşüm ve yeniden kullanımı arttıracak şekilde uyarlamalarını gerektirmektedir. Temel hususlar arasında ambalaj ağırlığının azaltılması, döngüsel ekonominin teşvik edilmesi ve genişletilmiş üretici sorumluluğu yönergelerine uyulması yer almaktadır.

Geri dönüşüm oranları tekrar hesaplanıyor
Yukarıdaki gibi zorlu kurallar gelirken, geri dönüşüm oranları daha çok sorgulanıyor. Aşağıdaki EPA (ABD Environmental Protection Agency, Çevre Koruma Ajansı) çalışmasına göre şimdiye kadar ilgili sektör dernekleri genellikle daha yüksek geri dönüşüm oranları veriyormuş. Tablodaki sayılar geri dönüşümü % cinsinden ifade ediyor.

Tahminlerdeki temel farkları veri toplama yöntemleri ile hesaplama metodolojisinden kaynaklandığı düşünülüyormuş. Sektör oluklu mukavva ambalajların %92’si geri dönüşüyor derken, EPA %53,5’u demiş. Muhtemelen bütün ülkelerde ambalaj atıklarının toplanma ve geri dönüşüm oranlarını tekrar hesap etmek gerekecektir.

Ambalaj tüketimi azalıyor
Enflasyon ve tüketicilerin gelirlerinin azalması, demografinin değişmesi ve yaşlı nüfusun artması gibi faktörler ambalaj tüketimini azaltıyor. Azalmayı açmak gerekiyor: Pandemi döneminde kişi başına yılda X tane koli, Y adet cam şişe, Z adet alışveriş poşeti kullanılıyorsa şimdi daha az kullanılıyor ve tekrar kullanım hedefleri ile depozito uygulamasıyla daha da az kullanılacak. Ambalaja giren ürün cinsleri henüz oturmayan ülkemizde azalma biraz daha geç görülecek.
Bütün bunların (tekrar dolum/kullanma, demografi değişimi vs.) sonucunda batıda ambalaj şirketleri fabrika kapatma ve çalışan sayısını azaltma yoluna gidiyor. (6) Yazıya göre çalışan azaltmalarda esas gerekçe düşük talep olarak öne çıkıyor. Benzeri durum Avrupa’da da var. Tetrapak (7) ve MM (8) benzeri nedenlerle Fransa’daki birer işletmesini kapatıyor. Tetrapak’ın açıklaması, hemen bütün gerekçelere örnek durumdadır: “2019-2023 arasında Papeterries de Dijon fabrikasının talebi %15 düşerken, maliyetler %24 artmış. Fabrika çalışma yüzdesi %71’den %65’e gerilemiş.”

Özetle
Kişi başına tüketilen ambalaj miktarsal olarak azalıyor. Tüketici alışkanlıkları değişiyor ve nüfus yaşlanıyor.

Yeni regülasyonlar geri dönüşümü ve tekrar kullanımı giderek arttıracak. Ambalajlar giderek hafifleyecek (yani hammadde tüketimi azalacak.)

Tekrar kullanımı kolaylaştırmak amacıyla kompozit ambalajlar (plastik/kâğıt, plastik/cam) artacak.

Ambalaj sektörü kendini yeni teknolojilere uyarlayacak, işini tekrar tanımlayıp-ona yoğunlaşacak.

Büyük çaplı tüketim malı üreticilerinin ambalaj üretimine soyunması muhtemeldir. Mobilya fabrikalarında, e-ticaret şirketleri zaten ambalaj üretimine bir ucundan girmiş durumdadır.

Yukarıda Bahsi Geçen Yazılar
(1)  https://www.investing.com/news/sec-filings/ranpak-and-amazon-enter-strategic-warrant-agreement-93CH-3836971
(2)  https://fintech.global/2025/02/03/tietoevry-and-upm-enhance-strategic-it-partnership-with-ai-driven-services/
(3)  https://www.clearwaterpaper.com/investors/press-releases/news-details/2024/Clearwater-Paper-Announces-the-Closing-of-the-Sale-of-its-Tissue-Business/default.aspx
(4)  https://www.ball.com/newswire/article/124211/ball-completes-sale-of-aerospace-business
(5)  https://resource-recycling.com/recycling/2025/01/28/us-epa-shares-new-recycling-rate-estimates/
(6)  https://www.packagingdive.com/news/layoffs-january-2025-packaging-corporation-america-orbis-dow/738709/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=Issue:%202025-01-31%20Packaging%20Dive%20%5Bissue:70030%5D&utm_term=Packaging%20Dive
(7)  https://www.euwid-paper.com/news/companies/tetra-pak-mulls-closing-production-site-in-dijon-280125/
(8)  https://www.printindustry.news/story/48193/mm-packaging-sarreguemines-plant-draws-to-a-close

Zarfların Yükselişi

E-ticaret artmaya devam ederken, oluklu mukavva ambalaj kullanımı sanki düşüyor. Takip ettiğim çeşitli yayınlara göre e-ticarette zarf (mailer) kullanımının giderek arttığını düşünüyordum.

Konunun detayına baktığımda düşüncelerimi doğrulamış oldum. Bulgularım şöyle:

Oluklu mukavva satışlarının e-ticarete paralel artmadığı tespit edilmiş
Kaynaklardaki ilk yazıdan (1) alınan şu grafik durumu açıklıyor:

Grafiğe göre ABD’de perakende satışlar artarken, oluklu mukavva ambalaj satışları düşüyor daha doğrusu yerinde sayıyor. Yazının dayandırıldığı uzman bunu e-ticarette zarf kullanımının artmasına bağlıyor.
Bizde durum ne derseniz, plastik kargo zarfından halen kurtulamadığımızdan; değil kağıt zarfa henüz oluklu mukavvaya bile geçememiş durumdayız.

Amazon gönderilerinde oluklu mukavvayı azaltmaya başlamış
(2) numaralı kaynaktan aldığım aşağıdaki tabloya göre Amazon gönderilerinde giderek daha az oluklu mukavva ambalaj kullanıyor. Ürünü orijinal ambalajıyla gönderme ve esnek ambalaja (yani zarfa) geçişler artıyor.

Zarflar hakkında kısa bilgi

• Zarf esnek ambalaj kategorisindedir. Kağıt veya plastik esaslı, içi takviyeli veya takviyesiz, çok katlı veya tek kat malzemeden üretilmiş, kalın veya ince çok çeşitli modelleri vardır.
• Zarf tipi kutularla karıştırılmamalıdır.
• Hassas parçaların gönderilmesi amacıyla içine balonlu naylon veya balonlu kağıt kaplanırken şimdilerde içine tek yüzlü veya ondüle olmuş kağıt kaplanmış modelleri de bulunmaktadır.
• Boş ambalaj malzemesi olarak oluklu mukavvadan daha az yer/hacim kaplaması önemli bir avantajdır.
• Muhtemelen küçük bir oluklu mukavva kutuya göre karbon ayak izi daha az olabilir.
• Gönderilecek parça büyüklüğüne bağlı olarak oluklu mukavvaya göre daha ucuz olabilir.

Zarflar ne kadar oluklu mukavvanın yerine geçebilir?
E-ticarette böyle bir gidişat varsa zarflar hangi oranda oluklu mukavvanın yerine alabilir konusunu ChatGPT’ye analiz ettirdim.

Yapay zekanın bulgularına göre mevcutta oluklu mukavva ambalaj kullanımının %30’u zarfla dönebilir. Son cümleye dikkat etmek gerekir: Ürün cinsi önemli ve koruyucu takviyeli (balonlu kağıt) zarfları ne ölçüde kullanabileceğiniz önem arz ediyor.

Zarf sektörünün geleceği nasıl?
(3) numaralı kaynaktaki tanıtım yazısına göre zarfların geleceği oluklu mukavvadan daha açık görünüyor.

Raporun tanıtım yazısından alınan yukarıdaki bölüme göre; Avrupa zarf pazarı 2021’den 2030’a yılda ortalama %15 büyüyecekmiş.

Zarfların olumsuz yanı

• Düzgün bir dikdörtgen prizma şeklinde olmaması, oluklu mukavva ambalaja göre herhalde en olumsuz tarafıdır. 
• Aynı ebattaki zarfın içine kalınlığı farklı iki ayrı kitap konulduğunda dış ölçü değişir. Ürüne göre değişen hacim kargo ücret hesabında sıkıntı yaratır.
• İçine konulan ürünle şekli değişebilir olması sakıncalı olabilir.
• Oluklu mukavvadaki yük taşıma yetkinliğinin olmaması, zarfların ilk aklıma gelen zayıf noktalarıdır.

Sonuç
Oluklu mukavvadan zarflara doğru bir geçiş var. Bu trend devam eder.

Kaynaklar

1. https://www.packagingdive.com/news/box-containerboard-pricing-fastmarkets-risi-cascades-eudr/727578/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=Issue:%202024-09-23%20Packaging%20Dive%20%5Bissue:66120%5D&utm_term=Packaging%20Dive
2. https://www.packagingdive.com/news/amazon-packaging-data-flexibles-recyclable-mailers/721062/
3. https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/europe-mailer-packaging-market-report

Sürdürülebilirlik İçin Plastikten Kağıda Geçmek Gerek

Kaynakların ilk sırasında linkten indirilebilecek olan e-kitap sürdürebilirlik amacıyla plastiğe karşı konulan kuralları ve bu konudaki gayretleri özetlemiş:

“Plastik kullanımını azaltma, yenilenebilir veya yeniden kullanılabilir alternatiflere geçmeyi tetikleyen esas faktör son yıllarda artarak yapılan yasal düzenlemelerdir. Bunların önemli bir kısmı tek kullanımlık plastiklerin (içecek pipetleri, kahve kaşıkları, plastik şişe/tabak/bardaklar, kaplar ve alışveriş torbaları) kullanımının azaltılmasına yönelik hedefler konulmasıdır. T

ek kullanımlık plastiklerin azaltılmasıyla plastik kirliliğinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Polietilen alışveriş torbalarının yasaklanmasıyla başlanılan yolda pek çok tek kullanımlık plastiğin yasaklanmasına gidilmiştir. 

Avrupa Birliği (AB) ve Birleşik Krallık (UK) bu konuda öncülük etmiştir. UK’de tek kullanımlık plastiklerin nihai tüketicilere satışı yasaklanırken, AB geri dönüşümden elde edilmemiş plastik ambalaja 0,8 €/kg vergi getirmiştir. 

Çin, 2020’den itibaren bazı tek kullanımlık plastik ürünleri yasaklamıştır. ABD’de ise halen 23 eyalette plastik torbalar ile bazı şehirlerde plastik pipetler yasaklanmıştır.
Plastik atıklar ve çevre kirliliğinin artması tüketicilerin bilincini arttırmıştır. Perakende zincirleri ve global markalar bu konulara duyarsız kalmamış ve kendilerine plastik kullanımını azaltma hedefleri koymuştur.” (1)

Sosyal medyanın markalar üzerindeki etkisi tartışılmaz. Kaynaklardaki ikinci linkte turşu kutularının, sosyal medyadan gelen eleştirilere bağlı olarak nasıl soldaki modelden sağdakine dönüştürüldüğü anlatılıyor. (2)

 

Yazıya göre pandemi döneminde hem sosyal medya kullanımı hem de internetten alışveriş pik yapmış. Tüketiciler satın aldıkları ürünün kendisinde veya gelen ambalajda bir sorun varsa bunu daha kolay dile getirmişler. 

Esasen sosyal medyadan ses verme 2006’ya kadar uzanıyormuş. Online alışverişten gelen paketin içindeki boşluklar veya fazladan ambalaj malzemesini gösteren kutudan çıkarma (Instagram’daki #unboxing) videolarının sayısı 6 milyon imiş.

Unboxing eleştirilerini dikkate alan Amazon, toplam gönderilerinin %11’ni doğrudan orijinal ambalajında göndermeye başlamış. (3) Tedarikçiden gelen ambalajları teste tabi tuttuklarında ancak %80’inin hiçbir şey yapmadan gönderilebileceğini görmüşler.

Bu ayın başında yayınlanan “Which Major Companies Are Switching to Paper Alternatives?” başlıklı yazı (4) ise kağıt esaslı ambalaja geçiş yapan global şirketlerden örnekler veriyor:

Amazon balonlu naylon dolgu malzemesi yerine geri dönüştürülmüş kağıt dolgu malzemesine geçmiş. Kuzey Amerika’daki gönderilerinin %95’inde balonlu naylon benzeri dolgu maddelerinden kurtulmuş.

Pladis plastik olan kraker kutularını oluklu mukavvaya döndürerek yılda 373 ton karbondioksit salınımını azaltmış. Bu yazıyı uzatmamak için gösterilen örnekleri tek tek vermiyorum. Ambalaj ve inovasyon kelimeleri bir araya gelince kağıt esaslı ambalaj bir zorunluluk haline geliyor.

Kağıt esaslı ambalaj çözümüne geçmek, mevcut plastik veya başka malzemenin kullanıldığı ambalajınıza göre daha pahalı olacaktır. Eğer sürdürebilirliği ciddiye alıyorsanız, para harcamalısınız.

Kaynaklar:
(1)https://www.resourcewise.com/resources/ebooks/plastic-replacements-driving-sustainability-trends
https://www.packagingdive.com/news/social-listening-packaging-consumer-feedback-grillos-pickles/720484/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=Issue:%202024-07-08%20Packaging%20Dive%20%5Bissue:63677%5D&utm_term=Packaging%20Dive
(2)https://www.packagingdive.com/news/social-listening-packaging-consumer-feedback-grillos-pickles/720484/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=Issue:%202024-07-08%20Packaging%20Dive%20%5Bissue:63677%5D&utm_term=Packaging%20Dive
(3)https://www.cnbc.com/2024/04/01/amazons-long-journey-to-get-rid-of-its-signature-brown-boxes.html
(4)https://www.resourcewise.com/forest-products-blog/which-major-companies-are-switching-to-paper-alternatives?utm_campaign=Weekly%20ResourceWise%20Blog%20Subscription&utm_medium=email&_hsenc=p2ANqtz-8Sto56_Bo1Zh5-vYJV_mlluroFlrL_CQ87QIEStbarBDMEo4Xe5JyRyviuMXsQ7TNwMttP7DKKRqfFSMlFfaduJMABtc8viyLJN0tymtDM12m72dw&_hsmi=314538659&utm_content=314538659&utm_source=hs_email