Raflarda tesadüfen rastladığım, alıp-okuduğum güzel bir
kitap. Nasıl yazıldığının hikayesi, verilen QR kodlarda gizli resim ve
videolarıyla değişik bir kitap. İçinde bulunduğumuz dördüncü sanayi devriminin
yöneticisinin nasıl olması gerektiğini, ne yapması gerektiğini tanımlayan
kitabı faydalı buldum, okurken çok sayıda cümlenin altını çizdim. Dördüncü
sanayi devriminin yöneticilerine ve yönetici adaylarına tavsiye ederim.
Altı bölümden oluşan kitabın ilk iki bölümünde, içinde
olduğumuz devrimi çeşitli açılardan analiz/yorumu var. Bu yazıda yalnızca bu
iki bölümde ortaya konulan mega trendleri/değişimleri buraya not ediyorum.
Tırnak içindeki ifadeler doğrudan kitaptan alınmıştır.
İlk bölüm: Gezegen, ekonomi, insan ve teknolojideki mega trendler
“…insan ve teknolojiyle ilgili trendleri ne kadar iyi
anlarsanız anlayın, gezegenle ilgili trendler için harekete geçmiyorsanız,
şirketiniz karbon salınımını dert etmiyorsa, günlük hayatınızdaki tüketim
alışkanlıkları ve içinde bulunduğunuz dünya tamamen kaynaklarımızı tüketmek
üzere kuruluysa, üzülerek belirtmeliyim ki hiçbirimizin bir geleceği
olmayacak.”
- Dünya ısınıyor ve iklim değişiyor. Büyükbaş hayvanların yaydığı metan gazı ile fosil yakıtların kullanımı ile ısınmanın baş suçluları.
- Isınmanın bir başka nedeni ormansızlaşma. Amazon ve Uzakdoğu’daki yağmur ormanları palmiye dikmek ve başka nedenlerle azaltılıyor.
- İnsanlık 1953’e kadar hiç plastik kullanmadığı halde, okyanuslardaki plastik miktarı, günümüzde balık miktarını aşmış durumda.
- Isınma, iklim değişikliği, okyanuslardaki plastik kirliliği,… gibi konular için Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri en önemli yol haritasıdır.
- Uber ve Airbnb ile dikkatimize gelen uygulamalara paylaşım ekonomisi deniyor. Bilinenlerin ötesinde yepyeni uygulamalar ortaya çıkacak. Paylaşım ekonomisi kaynak israfını önlemeye yardım ettiği gibi bireylerin ekonomisine katkı sağlıyor.
- “Freelance çalışan sayısı da freelance çalışılabilecek meslek sayısı da gelecek yıllarda inanılmaz bir ölçüde artacak. Şu anda Amerika’daki toplam beyaz yakalıların %36’sı freelance ve beş yıl içinde bu oranın %50’yi geçmesi bekleniyor. Pandemi, freelance’e geçişi çok daha fazla hızlandırdı.”
- İnternet iş yapışımızı hızlandırdı. Bireyler olarak hep daha hızlısını istiyoruz ama hepimizin hızın artışına uyum sağladığımızı, hızı anladığımızı yani alışkanlıklarımızı yeni duruma uydurduğumuzu söyleyemeyiz. Hız beklentisi Whatsapp’tan iş yapan insan sayısını arttırdığından; mavi ve beyaz yakalı çalışanlardan başka “Whatsapp yakalı” profesyonellerden bahsedilebilir.
- Döngüsel ekonomi hammaddelerin üretilmesi, hammaddenin ürüne dönüştürülmesi, üretim sırasındaki kayıp ve firelerin azaltılması, fire ve bozukların çöpe atılmak yerine başka bir ürüne dönüştürülmesini tanımlayan ideal durumun adı. Her adımda enerji ve su kullanımının azaltılması, karbon salınımının azaltılması gerekiyor.
- Beğeni ekonomisi ürünlerin satışını arttırıyor. “Amazon Amerika’da 2800 kişi sadece ürün değerlendirmelerini yönetmek için çalışıyor.” Paylaşım ekonomisi da beğeni puanı üzerine kurgulanmış. Puanınız kötüyse işleriniz azalıyor.
- İnsan ömrü uzuyor. 1905’de Avrupa’da ortalama ömür erkeklerde 37 ve kadınlarda 42 idi. Dolayısıyla insanlar boşanmayı düşünemeden ömürleri tükeniyordu. Bugün doğan kız çocuklarının 90 yıldan fazla yaşaması bekleniyor. Uzayan insan ömrü, boşanma sayısının artması, emekli sayısının artması ve sosyal güvenlik sistemlerinin emeklilere bakamayacak duruma gelmesi, emeklilik yaşının 65’in üzerine gelmesi, ülke nüfusunun azalması, nüfus yapısının (kadın/erkek, din/mezhep, etnik köken…) değişmesi gibi durumları getirecek. Muhtemelen dördüncü yönetici 75 yaşında emekli olabilecek.
- Her bireyin beslenme alışkanlığı, çalışma saatleri ve günlük rutinleri giderek diğerlerinden farklılaşıp-özelleşecek. Freelance’lerin ve Whatsapp yakalıların artışı da dikkate alındığında, pandemi insanları kapalı alanlarda, kahve dükkanlarında yaşamaya alıştırdı. “İstanbul gibi bir metropolde yaşayan bir beyaz yakalının bir günde açık havada geçirdiği süre ortalama 51 dakika.”
- Kişiselleştirilmiş ürün ve hizmetler giderek artacak. Herkes her satın aldığını kendisine özel istiyor. İnternet, teknolojinin geldiği yer ve zenginleşme insanların bana özel olsun talebini destekliyor ama dünya kaynaklarının tükenmesine de yol açıyor.
- Dördüncü sanayi devrimi insanlarla makinelerin bir arada çalıştığı bir dönem.
Ticaret ve saha çalışmalarını yüklenen Drone,
uzaya uyduyu uzaydaki yörüngesine taşıyan roket,
ev dahi üretebilen üç boyutlu yazıcı,
gömlek ütülemeyi gereksiz kılan apre,
anne karnındaki bebeğin gelecekteki anomalilerini tespit eden CRISPR,
uçaktan daha hızlı ulaşımı sağlayacak Hyperloop,
sanal gerçeklik ile artırılmış gerçeklik (VR ve AR),
büyük veri ile yapay zeka… gibi teknolojiler artık hayatımızda ve bunlar insanların giderek daha az çalışmasına neden olacak (kitapta çok sayıda örnek uygulama var.)
Yakın zamanda sürücüsüz araçlar, askeri araçların insansız olması (İHA’lardan daha fazlası) ve güneş ışığıyla şarj olan aküyü de görüp-bir kademe daha ilerleyeceğiz.
İkinci bölüm: Mega hibrit dünya
- Online & Offline: Ülkemizde online satılan her 10 ürünün yedisi offline denendikten sonra alınıyor. Online’a bu kadar geçiş varken, online toplantılardan yüz yüze toplantının faydasını beklemek boşuna. Yönetici yüz yüze gösterebildiği mimik ve vücut dilini gösterecek, herkesin katılımını sağlayacak yollar bulmak zorunda.
- Ev & Ofis: Günümüz iş hayatında ev ile ofis birbirine karışmışken, çalışanın evindeki olumsuzlukları bilmek ve işe yansımasını önlemek gerek.
- Yerinde & Uzaktan: Eskiden arızalanan ürün servise götürülürdü. Artık sorunun giderilmesi için ille servise gitmek gerekmiyor. Uzaktan sorun çözümü daha kolay. (AR, VR)
- Sabit & Mobil: İş ve çalışma modellerimizde de sabit ve mobil uygulamalar geliyor. Yurt dışından montör getirmek gibi konuya göre geçici CFO kiralamak da söz konusu olacak.
- Yerel & Uluslararası: Her şeyi lokal yapmak zorunda değiliz. “Amerika’da çekilen röntgenlerin raporlarının üçte ikisi Hintli doktorlar tarafından yazılıyor.”
- Eski & Yeni: İnsan ömrü uzadığı için çalışanların bir kısmı yaşlı olacak. Eskiyle yeniyi birlikte çalıştırmak, kuşakların birbirinden öğrenmesini sağlamak gerekecek.
Yer vermediğim başka başlıkların da olduğu bölümde;
Çalışanların çoklu becerileri olmalı, tek bir konunun uzmanlığı yetmiyor,
Şirketlerin esnek çalışma modelleri olmalı,
Trendleri anlayan, bilgileri birbirine bağlayan, yeni tip yöneticiler olmalı,
“…değişim dalgalarının üzerinde sörf yapan fil” kıvamında değişimi yönetebilen çevik şirketlerin yetenekli çalışanları bulmak ve elde tutmak gibi sorunları olacak deniyor.
Sonuç
Günümüzdeki büyük değişimleri anlamak açısından kitaptan
alıntılarla aklımda kalanları yazdım. Sonraki bölümlerinde organizasyon,
liderlik ve dördüncü yöneticiye öneri ve tavsiyeler yer alıyor. İddialı
yönetici adaylarının okumasında fayda var.
