KASAD’ın MATSET sponsorluğunda yaptığı HP Etkinliği

Matset’in HP Makinelerini tanıtmak için Kasad bünyesinde organize ettiği 3 Şubat 2026 tarihli etkinliğe katıldım. Aşağıdaki tablodan görülebileceği üzere ilk iki makine ofset sektörüne diğer ikisi ise oluklu sektörüne daha uygundur. Konuşmalarda ikinci ve dördüncü makinenin bahsi daha çok geçmiştir.

Etkinlikteki sunumlar çok faydalıydı.

Etkinlikten aklımda kalanlar ile deneyimlerim ve bulgularımı şu şekilde özetledim

Modern baskı ve ambalaj endüstrisi, geleneksel ofset baskı ile hızla gelişen dijital baskı teknolojileri arasında stratejik bir yol ayrımındadır. Ofset baskı, özellikle yüksek hacimli işlerde (5.000 birim ve üzeri), renk hassasiyeti (Pantone) ve birim maliyet avantajı nedeniyle "en önemli standart" olmaya devam etmektedir. Ancak dijital baskı teknolojileri, özellikle Değişken Veri Baskısı (VDP), kişiselleştirme, hız ve düşük hacimli üretimde sunduğu esneklikle pazarın dinamiklerini değiştirmektedir.

Tüketici eğilimleri, özellikle Milenyum ve Z kuşağının bireysellik ve sürdürülebilirlik talepleri doğrultusunda, ambalajı sadece bir koruma aracı değil, bir "fikir taşıyıcısı" haline getirmiştir. Etkinlikte tanıtılan HP dijital baskı makineleri, yeni nesil dijital çözümler olarak, ofset kalitesini dijitalin çevikliğiyle birleştirerek, markaların stok maliyetlerini azaltmalarına ve pazara giriş sürelerini aylardan haftalara indirmelerine olanak tanımaktadır.

Ofset Baskı: Hacim ve Kalitenin Temeli

Ofset baskı, mürekkebin bir plakadan kâğıda/kartona veya ambalaj yüzeyine aktarıldığı dolaylı bir baskı sürecidir.

Temel Avantajları

Ölçek Ekonomisi: Baskı kalıpları oluşturulduktan sonra, üretim hacmi arttıkça birim maliyet önemli ölçüde düşer. Genellikle 5.000 adet üzerindeki siparişlerde en ekonomik çözümdür.

Üstün renk avantajı: Kurumsal kimlikler için kritik olan Pantone/spot renk eşleşmesinde en yüksek tutarlılığı sağlar.

Malzeme esnekliği: Çok çeşitli kâğıt cinsleri ile gramajları ve özel yüzeyler (E-flute, B-flute oluklu mukavva dahil) üzerinde yüksek performans gösterir.

Özel kaplamalar/laklar: Spot UV, varak yaldız, kabartma ve su bazlı (aqueous) kaplamalar gibi lüks tamamlama işlemlerine son derece uygundur.

Dezavantajlar ve Kısıtlamalar

Yüksek başlangıç maliyeti: Her renk için ayrı bir baskı kalıbı gerektirir; bu da başlangıç maliyetlerini artırır.

Uzun teslim süreleri: Kalıp yapımı ve makine ayarları nedeniyle hazırlık süreci uzundur.

Esneklik eksikliği: Tasarımda yapılacak en küçük değişiklik bile yeni baskı kalıbının üretilmesini gerektirir; değişken veri baskısına izin vermez.

Dijital Baskı: Kişiselleştirme ve Çeviklik

Dijital baskı, baskı kalıplarını ortadan kaldırarak elektronik dosyaları doğrudan baskı yüzeyine (mürekkep püskürtmeli teknoloji ile) aktarır.

Temel Avantajları

Hız ve Esneklik: Kurulum süresi neredeyse anlıktır. Prototipler, acil siparişler ve pazar testleri için idealdir.

Değişken Veri Baskısı (VDP): Her bir ambalaj üzerine farklı isimler, seri numaraları veya kişiselleştirilmiş mesajlar basılabilir.

Stok Yönetimi (Tam Zamanında Üretim): İşletmeler büyük ambar alanlarına ihtiyaç duymadan, talep üzerine küçük partiler halinde sipariş verebilir. Bu, stokun eskimesi riskini minimize eder.

Sürdürülebilirlik: Daha az atık üretir ve temizlik için su gerektirmez. HP gibi üreticilerin su bazlı mürekkepleri çevre dostu ve gıda güvenliğine uygundur.

Dezavantajlar ve Kısıtlamalar

Yüksek hacimde yüksek maliyet: Çok yüksek adetli üretimlerde (on binlerce adet) birim maliyet Litho kadar hızla düşmez yani pahalı kalmaya devam eder.

Yüzey Kötüyse: Oluklu mukavvaya doğrudan baskıda, mürekkep bazen malzemenin dokusunu (flute) takip edebilir, bu da laminasyonlu ofset kadar pürüzsüz görünmeyebilir.

Sektörel Trendler ve Dönüştürücü Güçler

Ambalaj sektörü, tüketici davranışlarındaki dramatik değişimlerin etkisiyle bir devrim yaşamaktadır.

Ambalaj Bir İletişim Aracıdır: Geleneksel reklamların etkisi azalırken, ürün ambalajı markaların tüketiciyle doğrudan etkileşim kurduğu en güçlü mecra haline gelmiştir.

Milenyum ve Z Kuşağı Etkisi: Bu gruplar sürdürülebilirliğe önem verir, çevre dostu ambalajlar için daha fazla ödemeye razıdır ve kendilerine özel davranılmasını bekler.

"Unboxing" (Kutuyu Açma) Deneyimi: Ambalajın sosyal medyada paylaşılması, markalar için organik bir büyüme ve etkileşim kaynağıdır. Dijital baskı, bu deneyimi özelleştirmek için gerekli araçları sağlar.

Çevresel Standartlar: Sektör genelinde FSC sertifikalı kâğıt kullanımı, geri dönüştürülebilir mürekkepler ve karbon ayak izini azaltan iş akışları standart hale gelmektedir.

Endüstriyel Çözüm Örneği: HP T700i Press

Yeni nesil dijital baskı makineleri, ofset kalitesini endüstriyel hızlarda sunarak aradaki farkı kapatmaktadır.

Teknik Özellikler ve Avantajlar

Baskı Hızı: 305 m/dk ile yüksek hacimli dijital post-print üretimi sağlar.

Baskı Teknolojisi: 1200 dpi çözünürlük sunan HP Termal Inkjet Teknolojisi.

Sürdürülebilirlik: HP CV150 su bazlı pigment mürekkepler HAP (Zararlı Hava Kirleticileri) içermez, PTS standartlarına göre geri dönüştürülebilir ve DIN EN 13432 uyarınca kompostlanabilir.

Maliyet Tasarrufu: Klişe/kalıp maliyetlerini, depolama giderlerini ve hazırlık aşamasındaki fireyi ortadan kaldırır.

Çok Yönlülük: 80-250 gr/m2 arasındaki kaplanmış veya kaplanmamış esmer/beyaz veya Virjin/geri kazanılmış kağıtlara baskı yapabilir.

Sonuç

Doğru baskı yöntemini seçmek; hacim öngörüleri, tasarım gereksinimleri ve bütçe kısıtlamalarının analiz edilmesini gerektiren finansal bir karardır. Ofset baskı, büyük ölçekli ve standart tasarımlar için hala en verimli yöntemdir. Ancak pazarda rekabet avantajı elde etmek, kişiselleştirilmiş deneyimler sunmak ve envanter riskini azaltmak isteyen markalar için dijital baskı kaçınılmaz bir stratejik araçtır.

Avrupa Kahverengi Kâğıt ve Oluklu Mukavva Tahminleri

Risi’de 27 Eylül tarihli ve başlığı “Paper Packaging Monitor Europe” olan bir rapor okudum. Rapor, oluklu mukavva kağıtları ile karton sektöründe yeni yatırımları ve kapasite kısıntılarını özetledikten sonra önümüzdeki iki yıla ilişkin üretim ve satış miktarları ile fiyat beklentilerini özetliyor. Doğrusunu isterseniz kartonla ilgili kısımları fazla irdelemeden okurken, doğal olarak kahverengi kâğıt ve oluklu mukavva bölümleri daha çok ilgimi çekti. Aklımda kalanları ve bence önemli olan bölümlerini yorumsuz şekilde aşağıda paylaşıyorum.

Durum

• Avrupa kâğıt talebi sıkıntı yaşamaya devam edecek. Tüketiciler ülke ekonomileri hakkında endişeli ve harcama yapmama eğiliminde. Enflasyon düşmüş olsa da halen yüksek.
• Çin’in ihracat zayıf, ambalajlı mal üretimi düşük; bu durum Almanya gibi ihracat ağırlıklı ekonomilerde üretimin azalmasına neden oluyor.
• Hizmetler sektörünün yavaşlıyor olması da bir başka endişe kaynağı. Bu sektörün yavaşlamaya devam etmesi özellikle karton ambalajı olumsuz etkileyecek.
• İç talebin düşük olması ve ihracatın da kötülüğü, kâğıt üreticilerinin stoklarının artmasına ve kapasite kullanım oranlarının düşmesine yol açıyor.

Genel Tahminler

• Rapor Batı Avrupa ülkelerinin oluklu mukavva satışlarının (yüklemelerinin) bu yıl %4,6 düşmesini, 2024 ve 2025’de ise %3,2 ve %2,7 oranında artacağını tahmin ediyor.
• 2023’ün ilk 6 ayında oluklu mukavva satışlarının (geçen yılın ilk yarısına göre) 2,2 milyon m2 az olduğu hesaplanıyormuş. 2023’ün ikinci yarısında ise oluklu mukavva satışlarında 300 bin m2 artış olacağı hesap edilmiş.
• Oluklu mukavva kağıtlarında da benzeri küçülmeler bekleniyormuş. Avrupa içindeki kahverengi kâğıt talebi 2023’de %7,6 küçülürken; 2024’de %4 ve 2025’de %1,9 artacakmış. Talepteki bu durum kahverengi kâğıt üretimi bu yıl %3,4 azaltırken, sonraki iki yıl da %2,6 ve %2,3 artıracakmış.
• Talebin düşük olması nedeniyle kâğıt ve kutu fiyatlarının stabil kalması bekleniyormuş. Ayrıca kâğıt fabrikalarının kapasite kullanım oranlarının kısa dönemde düşmeye devam edeceği kesinmiş.

Ekonomik Görünüm

• Ekonomik durumun esas göstergesi enflasyon Temmuz’dan Ağustos’a %5,3’den %5,2’ye düşse de pandemi öncesi döneme göre halen yüksek.
• Temmuz’da sanayi üretimi %1,1 azalırken; dayanıklı tüketim malları üretimi %6,7 ve hızlı tüketim malları üretimi %0,6 azaldı.
• Üretim miktar artışı %0,1 gibi gerçekleşti ve beklentilerden düşük. Satın alma müdürleri endeksi (PMI) üçüncü çeyrekte yavaşlamaya işaret ediyor. En büyük ekonomilerden ikisi Almanya ve İtalya, çok büyük olasılıkla resesyona girdiler.

Fiyat Tahminleri
Aşağıdaki tabloda verilen geçmiş dönem fiyatları Almanya, İtalya, Fransa ve İngiltere’deki rakamların ortalaması olarak hesaplanmış.

Hurda esaslı kâğıt fiyatları 13 ayda %59 kadar düşmüş. Bu seneki ve gelecek yılların fiyat tahminleri ise (€/ton, adrese teslim) şöyleymiş:

Batı Avrupa’da oluklu mukavva kâğıt fiyatlarının 2023’den 2025’e değişmesi beklenmiyor. Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere kutu fiyatlarında da benzeri bir durum var.

26 Şubat 2023 İtibarıyla Atık Kağıt, Kahverengi Kağıt ve Oluklu Mukavva Piyasaları

(Aşağıdaki yazıda kağıt veya kahverengi kağıt, oluklu mukavva kağıdı; hurda veya atık kağıt oluklu mukavva kağıdı üretimine uygun olan hurda ve ambalaj oluklu mukavva kutu anlamındadır.)
Bu sene iyi başlamadı, inşallah yılın kalanı iyi olur. 6 Şubat deprem faciasından önce durum şöyle idi.

Depremden Önce

• Avrupa’daki yüksek enflasyon (%7-8) insanların harcanabilir gelirini düşürdü, harcama ve dolayısıyla ambalaj tüketimi azaldı. Avrupa’nın toplam kağıt üretimi (her türlü kağıt ve karton) de azaldı.
• Artan virjin kağıt kapasiteleri devreye girdi ve oluklu fabrikalarında (normalin tersine) bazı hurda esaslı kağıtları düşük gramajlı Virjinlerle değiştirme eğilimi başladı.
• Devreye geçen yılın ikinci yarısında giren Avrupalı hurda esaslı kağıt fabrikaları, pazarda yer edinmeye çalışıyor. Avrupa’da fiyat kırmasalar dahi ülkemize ve Çin’e çok düşük fiyatlarla mal satıyor, yani damping. Azalan navlun fiyatları ile ülkemizdeki kurun olması gereken seviyesinde olmaması damping yapanlara destek oluyor.
• Avrupa, Rus gazına bağımlılığı aşmış görünüyor. Hiçbir kesintiye gitmeden, ekonominin de yavaşlamasıyla kışı sorunsuz bitirecekler.
• ABD’de işler Avrupa’ya kıyasla nispeten daha iyi. Amerikan Kraft Lineri daha rahat bulunuyor ve ABD bu malın ihracatını arttırdı. Pandemi döneminde Çin’e verilen kraft miktarı özellikle azaltılmış idi, şimdi arttırıyor.
• Krafttaki bir rahatlık da Rusya’dan geliyor. Ukrayna savaşıyla birlikte Avrupa’ya ihraç edilemeyen kağıtlar Çin ve Türkiye başta olmak üzere sınırlı sayıda ülkeye yönlendirildi. Ruslar, ülkemizdeki kraft liner üretimini tabir yerinde ise bitirdi. Zira hesap-kitapları yok, satmak için fiyatın dibine vuruyorlar.
• Krafttaki rahatlamayı arttıran son faktör ise Brezilya’da 2021 sonlarında devreye giren kraft makinesinden geliyor. Geçen yılın sonlarından itibaren ülkemize verilen kraft teklifleri arttı.
• Avrupa’ya az miktardaki oluklu mukavva kutu ihracatımız neredeyse durdu. En çok ihraç edilen pizza kutusunda İtalyanların fiyatları daha ucuz, çünkü enerji maliyetleri bizden ucuz. Ayrıca Avrupa’daki talep az ve en önemlisi ve yine baskılanan kur, ihracatın önündeki en önemli engel.
• Yükselen asgari ücretin, tüketimi arttırdığı ve ambalaj talebine dönüştüğü henüz görülmedi.

Depremden Sonra

• Ülkemizde iki kağıt fabrikası birkaç ay çalışamayacak. Bu durum toplam kahverengi kağıt üretiminden ayda %20 kapasite kesintisi anlamına geliyor. Arz-talep kanununa göre arz kısılmış olacak. Normalde duran fabrikalardan kahverengi kağıt alımı yapan oluklu fabrikaları başka kağıt fabrikalarından veya yabancı kağıt fabrikalarına yönelecek ve (depremden etkilenmeyenler için) kağıt talebi normalin üstünde artmış gibi olacak. Yani arz-talep kanununa göre daha büyük bir talep oluşmuş olacak.
• Atık kağıt toplayıp, duran fabrikalara satan hurda kağıt sektöründe işler bozulmuş olacak. Hurda kağıt bollaşacak ve fiyatı baskı altında olacaktır. Pek çok iş kolunda olduğu gibi deprem bölgesindeki hurda toplama işleri de duracaktır.
• Avrupa’nın hurda kağıdındaki elyaf zenginliği (virjin kullanımı artmış olacağından) daha yüksek olacak hem bu nedenle hem de normalde ülkemizde toplanan hurda yetersiz olduğundan hurda kağıt ithalatı hız kesmeden sürecektir.
• Çin’deki yavaşlamadan dolayı Ruslar ister istemez Türkiye pazarına daha çok mal satmaya çalışacaktır. Amerikalıların karşı hamle olarak, kraft fiyatını bir kademe daha düşürmesi olasıdır.
• Kısa vadede kurların yükselme ihtimali (en azından seçime kadar) görülmediğinden, ithal kağıt cenneti olmaya devam edeceğiz.
• Deprem bölgesindeki tarım dahil her türlü üretim genel olarak yara aldığından bölgesel olarak ambalaj talebi düşmüş olacaktır. Buna karşılık diğer bölgelerde, depremzedelerin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik ürün ve hizmetlerin artması olasıdır.

Resmi Değiştirebilecek Faktörler

• En önemli faktör baskı altındaki kurlardır. Kurların kendi başına hareketli olması, hurda kağıt ve bobin ithalatını azaltacak; dolayısıyla oluklu mukavva ihracatını arttıracaktır.
• Seçim tarihinin belli olması, hükümetin kamu harcamalarını arttırması da ilave ambalaj talebi yaratacaktır. Ramazan ayında da tüketimin artması beklenir ama deprem nedeniyle bu sene önceki yıllarda olduğu kadar artmayabilir.

Sonuç

• Şu an için piyasayı bozan Avrupalılar. Kendi ülkesinde/bölgesinde fiyatı düşmeyip-bütün fazla kağıt kapasitesini kurların baskı altında veya sabit olduğu bize ve Çin’e satıyor. Türkiye’deki kağıt üreticisinin, artan maliyetlerin altında ezilmesini ve zarar etmesini sağlıyor.
• Çin’e Avrupa’dan kağıt satışının artmasının bir nedeni de ülkenin kağıt-karton ithalatındaki gümrük vergisini kaldırmış olmasıdır. Gelinen noktada gümrük vergisi olmaması, içerdeki kağıt sanayiine zarar vereceğinden önümüzdeki günlerde verginin geri gelmesi mümkündür.
• Olması gerekenden düşük durumda kalan kağıt fiyatları hem atık kağıt hem de oluklu mukavva fiyatlarını baskı altında tutuyor. Baskı altındaki fiyat seviyesi, ambalaj tarafında ticari ahlakı bozuyor. Yeterince kutu talebi olmadığı için, oluklu fabrikaları Avrupa’dan ucuza aldıkları kağıtla levha üretimine yöneliyor. Levhayı, kağıt maliyetine kutu işletmelerine satıyor. Kutu işletmeleri, çok ucuza aldıkları levha ile oluklu fabrikalarının altına girip-iş alabiliyor. Normalde oluklu fabrikasında ambalaj alan müşteriler, kutu işletmelerinden alıma yöneliyor.

EBSO Kağıt ve Kağıt Ürünleri Meslek Komitesi’nde 16 Ağustos 2022 günü yaptığım sunum

16 Ağustos günü EBSO kağıt ve Kağıt Ürünleri Meslek Komitesi’nin “sektörel konuları görüşelim, bilgi alış verişinde bulunalım” başlıklı toplantıda aşağıdaki sunumu yaptım. Orijinal sunuma göre refere ettiğim yazıların başlıklarını kaynaklara ekledim. Ülkemizde hızla değişen regülasyonlar, durumu biraz değiştirmiş olsa da sunumumu paylaşıyorum.

OCC, “old corrugated containers” anlamına gelmekle beraber yukarıdaki tabloda her türlü oluklu mukavva hurdası (oluklu hattı kırpıntısı, sargılık/ambalaj/torba kraftları vb); OCC kapsamında düşünülmüştür.

İşlerdeki azalmayı en hızlı olarak, levha (oluklu mukavva plaka) satın alıp-kutu yapan işletmeler fark eder. Hizmet verdikleri müşterilerin önemli kısmı, mikro işletmeler ve kobiler olduğundan; işler düşerken önce mikro işletmelerin işleri azalır.
Deneyimlerime göre bir-iki hafta içinde büyük oluklu mukavva alıcıları siparişlerini azaltır. Kahverengi kağıt fabrikasının işlerin düşmeye başladığını görmesi altı hafta sonrasına denk gelir.

Yukarıdaki tabloyu, önceden yayınladığım yazımdan (linki burada) ayrı olarak hesapladım. Yatırımda olan şirketlerin, bir şekilde yatırımlarını geciktireceğini tahmin ediyorum.

Ayrıca toplantı sırasında yeni kurulacak kahverengi kağıt fabrikalarına hurda yetecek mi gibi bir soru gelmişti. Bunu da hesaplamaya çalışarak aşağıdaki tabloyu hazırladım:

Yukarıdaki hesabımın, milimetrik doğru olduğunu iddia edemem ama içerde şu anda toplanmayan (çöpe giden, yakılan vb) oluklu mukavva miktarının 674 bin ton olduğunu tahmin ediyorum. Bu demektir ki 2024’den itibaren, ülkemizin oluklu mukavva hurdası ithalatı artacaktır.

Sunumda ifade edilen konular, biraz moral bozucu. Sunumdan sonra bunu dile getirenler de oldu. Ancak benim oturduğum masadan işler böyle görünüyor.

Pandemi çalışanları iki şekilde etkiledi: İlki, “ölümlü dünya, bu kadar az paraya çalışmam ve minimalist yaşarım” diyenler ortaya çıktı. İkincisinde de ise “yapabileceğim çok sayıda açık iş var, en yüksek imkânı veren yerde çalışırım ve şöyle imkanlar da isterim” diyenler var. Her iki durumda da şirketler için doğru insanları bulmak ve elde tutmak zorlaştı. Önümüzdeki yıllarda iyi çalışanları bulmak, elde tutmak ve onları iş yerinde mutlu&verimli tutmak en önemli mesele olacak.

Refere edilen www.risiinfo.com da yayınlanan yazılar:
1-Paper demand continues to grow in Germany in H1 2022. 28 Temmuz 2022.
2-French P&B production rises in H1 2022 despite unprecedented input costs. 28 Temmuz 2022.
3-China’s top board producers taking massive downtime on persistent soft demand. 28 Temmuz 2022.
4-FINANCIAL ANALYSTS: Containerboard - The latest goings on [KeyBanc] 18 Temmuz 2022.