KASAD’ın MATSET sponsorluğunda yaptığı HP Etkinliği

Matset’in HP Makinelerini tanıtmak için Kasad bünyesinde organize ettiği 3 Şubat 2026 tarihli etkinliğe katıldım. Aşağıdaki tablodan görülebileceği üzere ilk iki makine ofset sektörüne diğer ikisi ise oluklu sektörüne daha uygundur. Konuşmalarda ikinci ve dördüncü makinenin bahsi daha çok geçmiştir.

Etkinlikteki sunumlar çok faydalıydı.

Etkinlikten aklımda kalanlar ile deneyimlerim ve bulgularımı şu şekilde özetledim

Modern baskı ve ambalaj endüstrisi, geleneksel ofset baskı ile hızla gelişen dijital baskı teknolojileri arasında stratejik bir yol ayrımındadır. Ofset baskı, özellikle yüksek hacimli işlerde (5.000 birim ve üzeri), renk hassasiyeti (Pantone) ve birim maliyet avantajı nedeniyle "en önemli standart" olmaya devam etmektedir. Ancak dijital baskı teknolojileri, özellikle Değişken Veri Baskısı (VDP), kişiselleştirme, hız ve düşük hacimli üretimde sunduğu esneklikle pazarın dinamiklerini değiştirmektedir.

Tüketici eğilimleri, özellikle Milenyum ve Z kuşağının bireysellik ve sürdürülebilirlik talepleri doğrultusunda, ambalajı sadece bir koruma aracı değil, bir "fikir taşıyıcısı" haline getirmiştir. Etkinlikte tanıtılan HP dijital baskı makineleri, yeni nesil dijital çözümler olarak, ofset kalitesini dijitalin çevikliğiyle birleştirerek, markaların stok maliyetlerini azaltmalarına ve pazara giriş sürelerini aylardan haftalara indirmelerine olanak tanımaktadır.

Ofset Baskı: Hacim ve Kalitenin Temeli

Ofset baskı, mürekkebin bir plakadan kâğıda/kartona veya ambalaj yüzeyine aktarıldığı dolaylı bir baskı sürecidir.

Temel Avantajları

Ölçek Ekonomisi: Baskı kalıpları oluşturulduktan sonra, üretim hacmi arttıkça birim maliyet önemli ölçüde düşer. Genellikle 5.000 adet üzerindeki siparişlerde en ekonomik çözümdür.

Üstün renk avantajı: Kurumsal kimlikler için kritik olan Pantone/spot renk eşleşmesinde en yüksek tutarlılığı sağlar.

Malzeme esnekliği: Çok çeşitli kâğıt cinsleri ile gramajları ve özel yüzeyler (E-flute, B-flute oluklu mukavva dahil) üzerinde yüksek performans gösterir.

Özel kaplamalar/laklar: Spot UV, varak yaldız, kabartma ve su bazlı (aqueous) kaplamalar gibi lüks tamamlama işlemlerine son derece uygundur.

Dezavantajlar ve Kısıtlamalar

Yüksek başlangıç maliyeti: Her renk için ayrı bir baskı kalıbı gerektirir; bu da başlangıç maliyetlerini artırır.

Uzun teslim süreleri: Kalıp yapımı ve makine ayarları nedeniyle hazırlık süreci uzundur.

Esneklik eksikliği: Tasarımda yapılacak en küçük değişiklik bile yeni baskı kalıbının üretilmesini gerektirir; değişken veri baskısına izin vermez.

Dijital Baskı: Kişiselleştirme ve Çeviklik

Dijital baskı, baskı kalıplarını ortadan kaldırarak elektronik dosyaları doğrudan baskı yüzeyine (mürekkep püskürtmeli teknoloji ile) aktarır.

Temel Avantajları

Hız ve Esneklik: Kurulum süresi neredeyse anlıktır. Prototipler, acil siparişler ve pazar testleri için idealdir.

Değişken Veri Baskısı (VDP): Her bir ambalaj üzerine farklı isimler, seri numaraları veya kişiselleştirilmiş mesajlar basılabilir.

Stok Yönetimi (Tam Zamanında Üretim): İşletmeler büyük ambar alanlarına ihtiyaç duymadan, talep üzerine küçük partiler halinde sipariş verebilir. Bu, stokun eskimesi riskini minimize eder.

Sürdürülebilirlik: Daha az atık üretir ve temizlik için su gerektirmez. HP gibi üreticilerin su bazlı mürekkepleri çevre dostu ve gıda güvenliğine uygundur.

Dezavantajlar ve Kısıtlamalar

Yüksek hacimde yüksek maliyet: Çok yüksek adetli üretimlerde (on binlerce adet) birim maliyet Litho kadar hızla düşmez yani pahalı kalmaya devam eder.

Yüzey Kötüyse: Oluklu mukavvaya doğrudan baskıda, mürekkep bazen malzemenin dokusunu (flute) takip edebilir, bu da laminasyonlu ofset kadar pürüzsüz görünmeyebilir.

Sektörel Trendler ve Dönüştürücü Güçler

Ambalaj sektörü, tüketici davranışlarındaki dramatik değişimlerin etkisiyle bir devrim yaşamaktadır.

Ambalaj Bir İletişim Aracıdır: Geleneksel reklamların etkisi azalırken, ürün ambalajı markaların tüketiciyle doğrudan etkileşim kurduğu en güçlü mecra haline gelmiştir.

Milenyum ve Z Kuşağı Etkisi: Bu gruplar sürdürülebilirliğe önem verir, çevre dostu ambalajlar için daha fazla ödemeye razıdır ve kendilerine özel davranılmasını bekler.

"Unboxing" (Kutuyu Açma) Deneyimi: Ambalajın sosyal medyada paylaşılması, markalar için organik bir büyüme ve etkileşim kaynağıdır. Dijital baskı, bu deneyimi özelleştirmek için gerekli araçları sağlar.

Çevresel Standartlar: Sektör genelinde FSC sertifikalı kâğıt kullanımı, geri dönüştürülebilir mürekkepler ve karbon ayak izini azaltan iş akışları standart hale gelmektedir.

Endüstriyel Çözüm Örneği: HP T700i Press

Yeni nesil dijital baskı makineleri, ofset kalitesini endüstriyel hızlarda sunarak aradaki farkı kapatmaktadır.

Teknik Özellikler ve Avantajlar

Baskı Hızı: 305 m/dk ile yüksek hacimli dijital post-print üretimi sağlar.

Baskı Teknolojisi: 1200 dpi çözünürlük sunan HP Termal Inkjet Teknolojisi.

Sürdürülebilirlik: HP CV150 su bazlı pigment mürekkepler HAP (Zararlı Hava Kirleticileri) içermez, PTS standartlarına göre geri dönüştürülebilir ve DIN EN 13432 uyarınca kompostlanabilir.

Maliyet Tasarrufu: Klişe/kalıp maliyetlerini, depolama giderlerini ve hazırlık aşamasındaki fireyi ortadan kaldırır.

Çok Yönlülük: 80-250 gr/m2 arasındaki kaplanmış veya kaplanmamış esmer/beyaz veya Virjin/geri kazanılmış kağıtlara baskı yapabilir.

Sonuç

Doğru baskı yöntemini seçmek; hacim öngörüleri, tasarım gereksinimleri ve bütçe kısıtlamalarının analiz edilmesini gerektiren finansal bir karardır. Ofset baskı, büyük ölçekli ve standart tasarımlar için hala en verimli yöntemdir. Ancak pazarda rekabet avantajı elde etmek, kişiselleştirilmiş deneyimler sunmak ve envanter riskini azaltmak isteyen markalar için dijital baskı kaçınılmaz bir stratejik araçtır.

Dijital Baskı: Tahminlerim Tutmadı

Dijital baskının potansiyelini anlatan birkaç yazı yazdım. Bugün geldiğimiz noktada dijital baskının (en azından bende) hayal kırıklığı yarattığını görüyorum. Kaynaklardaki yazıya denk geldiğimde, dijital baskının beklenen gelişmeyi yapamaması hakkında bu notu yazmak istedim.

Durum tespiti
2017 yılında dijital baskı yapmaya başladık. Başlangıçta çok iptidai, bin m2/ay kapasiteli daha çok reklam ajanslarının kullandığı bir makineyle işe başladık.

Sonra 30-40 bin derken, yüz bin m2 gibi kapasiteye ulaştık. Pazarda işler iyi iken dijitalin büyüme potansiyeli vardı. Pandemi ambalaj işini olumlu etkilerken, dijitali ise çocuk boyama/oyuncak gibi ambalaj dışı segmentlerde destekledi.

Az adetli ve/ya acil işleri üretmek için dijital baskı iyi bir çözümdü ama mürekkep fiyatı hep yüksekti.

Pandemi bittikten sonra, işler azalmaya başladı. Baskılanmış kur TV/beyaz eşya satışlarını azalttı. Esas olarak matbaa sektöründen alınan az adetli işler orijinal üreticisine yani matbaaya geri döndü. 

Bu arada çok modern aylık kapasitesi 3-5 milyon m2 olan süper makineler pazara çıktı. Ülkemize de süper makinelerden kurulanlar oldu ama kimse umduğu çalışma seviyesine ulaşamadı. 

Öte yandan ucuz ve düşük/yüksek kapasiteli çok makine yatırımları da modaya uyulup-yapıldı ama ölü yatırım olmaktan kurtulamadı.

Niye böyle oldu?

• Makine kalitesi: Dijital baskı makineleri oldukça hassas, oluklu fabrikasından ziyade ofis gibi yerlerde çalışmak üzere yapılmış.
• Ortam: Yukarıdaki maddeye uygun olarak, hava kalitesi, nem, toz ve sıcaklık kontrollü ortam gerektiriyor.
• Mürekkep: Dijital baskı mürekkebi, flexoya göre açık ara çok pahalı. Dijital baskı makinesi satanlar, klişe hazırlık maliyetini filan dahil edip baskı maliyetini anormal ucuzmuş gibi gösteriyorlar ama doğru değil.
• Kamburluk: Oluklu mukavvadaki en küçük kamburluğun dijital baskı makinesinden geçmesi kolay değil. Atılan tek levha dahi oluklu fabrikasına göre firenin ikiye katlanması anlamına geliyor. (Olukluda fire %11 ise, dijitalde parti ve levha büyüklüğüne göre %17-20.)
• Piyasa koşulları: Tekrar etmeyecek olan acil sipariş durumunda müşteri dijitalin fiyat farkını ödüyor ama acil olmadığında kimse flexoya göre mürekkep farkını ödemiyor.
• Baskı kalitesi: Dijital baskının ofset kadar albenisi yok. Müşteri yüksek baskı kalitesi istiyorsa doğrudan ofseti tercih ediyor.

Bunlar ve varsa sayamadığım başka koşullar, dijitalin çok yaygınlaşmasına engel oldu.

Ne olursa daha iyi olur?
Oluklu fabrikasında dijital baskı şu an için tutmadığına göre az adetli veya acil işi çok olan daha geniş müşteri potansiyeli olan işletmeler dijital baskı makinesini doldurabilir.  Linkini verdiğim yazıda adı geçen SupplyOne (https://www.supplyone.com/) gibi ambalaj çözümleri toptancısında dijital baskı sanki daha iyi olacaktır.

Yukarıdaki notu yazmama yol açan yazı: 

Fastmarkets Forest Products'da "Digital print potential up in US on speed, color, design; SupplyOne grows in PNW" başlığıyla 4 Eylül 2025'de yayınlandı

Dijital Baskıda Gelinen Yer

Kaynaklarda listesi verilen üç yazıyı, editör “üç yazıyı bir seri” olarak bildirdiği için okudum. İçlerindeki yalnızca oluklu mukavva sektörüne yönelik faydalı bilgileri (artık herkesçe bilinen hız, az adet, çeşit/versiyon/renk sınırsızlığı gibi konular ile bakım onarımda yapay zekâ kullanımı ve çeşitli barkod uygulamaları gibi hususları atlayarak) kendi yorumlarımla aşağıda sunuyorum.

·        Keypoint Intelligence danışmanlık şirketinin sağladığı verilere göre dijital baskılı ambalajlar toplam ambalaj sektörünün ancak %2’sini oluşturuyormuş.
Yarısından biraz fazlası oluklu olmalı, rakamın ABD’de hesaplandığını da unutmamak lazım. Türkiye'de dijital baskılı oluklu mukavva ambalajın %0,5'den az olduğunu tahmin ediyorum.

·        Mevcut baskı tekniklerinden dijitale geçişin biraz yavaş olduğu kabul ediliyormuş. Smithers’in yaptığı Pazar araştırmasına göre dijital baskıya geçiş 2022-2027 döneminde en yüksek hıza ulaşacakmış.
Şirket olarak dijital baskıya başlamamız 2017’dir, mevcut mürekkep maliyeti ve yedek parça pahalılığıyla ben halen ciddi bir ilerleme veya emaresini görmüyorum.

·        Oluklu mukavva ambalajda dijital baskı uygulaması ilkin 2001’de yapılmış, teknolojinin ilerlemesiyle 2016’da bir üst seviyeye geçilmiş. Ambalaj sektöründe dijital baskının esas büyüme potansiyelinin oluklu mukavvada olduğu kabul ediliyormuş. Keypoint Intelligence’in bir araştırmasına göre üreticilerin %73’ü dijital baskıyı bir dönüştürücü ve yıkıcı teknoloji olarak görüyormuş. Yazara göre dijital baskıya başlayanlar “öncüler” olarak kabul edilmekle birlikte halen öğrenme aşamasındaymışlar.

·        Oluklu mukavva ambalaja yönelik temelde iki türlü dijital baskıdan bahsediliyor: Kağıt bobinine baskı (web press) ve levhaya baskı (sheet-fed.) Bloomberg Intelligence’deki bir oluklu sektörü analizcisine göre bobine baskı teknolojisi, levhaya baskıya göre daha kolaymış. Analizci sheet-fed baskının çok çeşitli dengesizlik ve hatalara açık olduğundan bahisle bobine baskının diğerinden 10 kata daha fazla üretim kabiliyeti olduğunu ifade ediyormuş.
Bobine baskı reklamları. Medyada ahkam kesen biri hangi yöntemin ne zorluğu olduğunu nereden bilecek. Web-pres üreticisinden gelen bilgileri söylemiş olmalı.

·        Aynı kişi tekrar eden siparişler için bobine baskıyla teslim süresinin 18-20 günden 5 günden aza indiğini, ABD’deki büyük oluklu gruplarının da bobine baskıya yöneldiğini açıklamış. Aynı kişi ABD oluklu sektöründe 60 tane single-pass dijital baskı makinesi olduğunu tahmin ediyormuş.
Yazının önceki bölümlerinden bu makinelerin EFI, Barberan, Domino, Durst veya HP olduğu anlaşılıyor.

·        Dijital mürekkep üreticileri, klişelerin devrede olmamasını önemli bir sürdürebilirlik adımı olmasından, emisyon azalmasından bahsediyormuş. Baskının her değişmesiyle yılda milyonlarca klişe hurdaya çıkıyormuş. Ayrıca dijital baskı makinelerindeki kurutma sistemlerinin flexo makinelere göre daha çevreci ve daha enerji verimli olduğu açıklanıyormuş.
EFI temsilcisi UV mürekkeplerin geri kazanılabilir olmadığını ama elyaf geri kazanılırken bir ayrıma işlemi yapılabileceğinden bahsetmiş.
Doğru anladıysam kullanılmış kutu eritilip-tekrar kağıt olacakken; UV mürekkepten arındırılacak. Nedense hiç inandırıcı bulmadım.

·        Dijital baskılı ambalaj çözümleri şirketi Fortis Solutions Group’dan biri, “Dijital baskı makinesi aldığınızda 12-18 ayda ne yaptığınızı ancak öğrenmeye başlayacak, takip eden 6-12 ayda işinizde uzmanlaşacaksınız. Para kazanmaya başlamanız için en az 6 ay daha geçmesi gerekecek.” Demiş.
Düşük rakamlardan iki yıl hesapladım, yükseklerden ise üç yıl. Makineyi alıp da o kadar beklenir mi diyorsanız, alanlara ne kadar para kazandıklarını sormak lazım.

·        Yazara bilgi veren kaynaklar, ambalaj şirketleri dijital baskının avantajlarını fark etti ama müşteriler gelip “ambalajımı dijital baskılı yap” demiyor şeklinde konuşmuş.
Çünkü dijital baskılı ambalaj maliyeti, beş binlik partide flexo veya ofsete göre pahalı.
Yine aynı kaynaklara göre bu durum değişmeye başlamış. Zira dijital baskı makinesi üreticileri markalara makinelerini tanıtmaya başlamış.
Makineciler yanlış yolda, mürekkep maliyetinde indirim yapsalar daha kolay sonuç alacaklar.

·        Tetra Pak US’den biri “marka, farklı pazarlarda neyin en iyi sonuç verdiğini test etmek amacıyla dijital baskıdan yararlanmalı” şeklinde tavsiyede bulunmuş.
Bir başkası, özellikle küçük markaların oyuna girmek ve pazardan pay almak amacıyla bu yola başvurmalarını tavsiye etmiş.
Tetra Pak ambalajlarda satılan meyve suyu piyasaya sürüldüğü bölgenin futbol takımını basmak gibi örnek verilmiş.
Benzin istasyonları veya marketlerdeki sandviçlerin büyük bir şirket tarafından satıldığı uzaklarda bir yerde üretildiği; ancak satıldığı dükkânın logosunu taşıyan sandviçin müşteride sanki oracıkta üretilmiş hissi uyandıracağı dile getirilmiş. Ürüne yerellik katmak için dijital baskının tek çare olduğu anlatılmış.

·        Atlanta’daki esnek ambalaj şirketi Printpack’tan bir yetkili “flexo ve gravürden dijitale dönemiz on ila yirmi yıl alacak” derken, Fortis Solutions Group’tan konuşan kişi “önümüzdeki birkaç sene içinde dijital baskı orta büyüklükteki siparişlerimizin çoğunu alacak” demiş.
Keşke orta büyüklükteki parti derken kaç metre kare veya adedi kastettiğini bilseydim.

·        Georgia-Pasific’ten bir yetkili “Dijital baskı, oluklu hattı ile konfeksiyon ve tamamlama makineleriyle entegre olacak. Hem markanın hem de ona hizmet eden ambalaj üreticisinin kabiliyetleri bu şekilde artacak.” Demiş.
Yazara göre başka uzmanlar ise dijital baskı makinesiyle inline çalışan laser kesim makinesinin rotary kesim makinelerini devre dışı bırakacağından, kesim hassasiyetinin artmasından bahsetmiş.
BHS’nin oluklu hattında dijital baskı yapan ilk makinesi çalışıyor diye biliyorum. Bu hattın mürekkep maliyeti düşükse oluklu sektörü başka bir yöne gider. İkinci bölümdeki görüşler ise oluklu hattının mevcut şekilde korunacağını varsayıyor. Kim haklı çıkacak, göreceğiz.

Sonuç
Oluklu fabrikası açısından: Dijital baskının oluklu mukavva sektöründe kullanımı halen çok zayıf. Oluklu fabrikası dijital baskıyı kullanmak istemiyor değil, ilk yatırım tutarı ile mürekkep ve kafa maliyeti çok yüksek. Fabrika daha pahalı olan bir baskıyı satamayacağından uzak duruyor.

Müşteri açısından: Hızlı teslimat, az adet, sık değişen baskı, deneme baskılar, versiyon baskıları durumunda müşteri ister istemez dijital baskı farkını ödüyor.

Dijital baskı makinesi üreten açısından: Flexo baskılı makinelerin yerine dijital baskılı makinelerin geçmesi gerektiği gibi hedef koymak ve klişe maliyetini dikkate alarak dijitalin daha ucuz olduğunu iddia etmek ahmakça. Saçma sapan hesapları, yoğun rekabet içinde kavrulmuş bir sektöre yutturmaya çalışmak ise…

Kaynaklar
https://www.packagingdive.com/news/digital-inkjet-printing-packaging-flexography/700750/
https://www.packagingdive.com/news/digital-inkjet-printing-efi-fortis-hp-georgia-pacific-oi-tetra-pak-versioning/702307/
https://www.packagingdive.com/news/digital-inkjet-printing-future-AI-customization-versioning-market-growth/702722/

Oluklu Mukavva Ambalajda Dijital Baskı

Sektörden meslektaşlarımla bir araya geldiğimde, dijital baskıya ilişkin sorulara muhatap oluyorum. Sorulardan hareketle bu yazıda, oluklu mukavva ambalajda dijital baskının durumu ile dijital baskıya nasıl başlanabileceğine ilişkin görüşlerimi paylaşacağım.

Dijital Baskı Hangi Avantajları Sunuyor?

• Az adetli işler, prototip ve denemeler hızlıca yapmak
• Az adetli veya çok büyük olduğu için matbaaların zorlandığı işleri ofset yerine solvent bazlı mürekkeple üretmek
• Hızlı hazırlık süresi, kalıp-klişe beklemek yok
• Baskının kişiselleştirme imkanı veriyor, nihai müşterinin adı, adresi, fotoğrafını ve hatta alıcıya mesajını kutuya basmak
• Ardarda gelen kutuları, aynı artwork farklı renklerde üretmek
• Ardarda gelen kutularda mevcut artworke ilaveten tarih, kod, parti no, vs basmak

Gibi imkanları veriyor. Deneyimlerime ilk ikisinin işe yaradığını gördüm. Diğerlerin müşteriye anlattığımda maalesef kimse ilgilenmedi.

Bütün Dijital Teknolojiler Aynı mı?

Özetle değil.

• Su bazlı veya solvent bazlı mürekkep kullananlar
• Baskıyı tek geçişte (single pass) veya çok geçişte (multi pass) tamamlayanlar
• Oluklu mukavvanın sabit durup, baskı kafalarının hareketli olduğu teknolojilerden başka; baskı kafalarının sabit durduğu ama kartonun hareketli olduğu makineler var

Makinenin hangi amaçla geliştirildiği de önemli: Az adetli işlerde yüksek baskı kalitesine ulaşmak veya düşük/ortalama baskı kalitesinde ortalama baskılar yapmak veya bitmiş kutuya logo, kod vb basmak veya kutudan ziyade stand ve  POP/POS (ödeme noktasındaki küçük standlar) üretmek amacıyla geliştirilmiş makineler var.

Dijital Baskının Diğer Baskı Teknikleri ile Kıyaslanması

Tablo genel bir kıyaslama vermektedir ve kişisel düşüncelerimdir. Yüzde yüz doğru diyemem ama bence böyle. Bazı solvent bazlı dijital makinelerin ofsete fark atmak üzere olduğunu da kabul ederim. (Süper flexo, masterflex, HQPP-high quality post print, anlamında kullanılmıştır.)

Bütün İşler Dijitale Uygun mu?

Bu slaytı 2017 CCE’de herkese açık bir sunumdan aldım. Yılda 6 milyon m2 dijital baskı üreten bir makine işlerinin %70’ini süper flexodan almış. Ben %70’lik dilimin ancak %2-3’ünün az adetli olduğunu (yani toplamın %2’si) düşünüyorum. Zira az adetli olduğu için kutu yaptıramayan kimseye rastlamadım.

Özetle dijitalin işlerinin %30’u ofsetten geliyor, standlar da bu grubun içindedir. %68 gibi bir dilim süper flexo olan ama miktarı az olduğu için klişe yaptırılması düşünülmeyebilecek işlerdir. Bakiye %2 ise gerçekten az adetli olduğu için orijinali ofset veya flexo olduğu halde maliyeti kurtarmayanlardır.

Az Adet Neye Göre Az?

Tam burada “az adet” üzerinde durmak gerekiyor. İşlerin daha iyi olduğu 2018’de oluklu fabrikalarının siparişleri çok yoğundu. Yılın sonlarında kahverengi kağıtta bir bollanma dönemi başladı. 2019’un ilk yarısında fabrikalar azalan işlere uyum sağlamaya çalışarak; levha satışına ağırlık vermeye başladı. Bazı levha atölyeleri “önümüzdeki 3-5 yıl atölyelerin dönemi olacak, kimden istersek levhayı daha ucuza alacağız” demeye başladı. 2019’un ikinci yarısında oluklu fabrikaları minimum sipariş miktarlarını aşağıya çekti, yani bir yerde levhacılarla rekabet etmeye başladı.

2018’de 1.000 adetlik sipariş az adetli kabul ediliyorsa, bu rakam artık %50’sinin altına çekilmiş oldu. Örneğin bir dayanıklı tüketim malları üreticisinde, minimum kutu sayıları (üç ayrı oluklu fabrikasına göre, müşterinin ifadesiyle) 100, 200 ve 350’dir. Yani azalan işler, fabrikaları daha az adetli siparişleri kabul etmeye, ayar kayıplarına katlanmaya mecbur bırakıyor.

Müşteri Hazır mı?

İki gerçek kutunun çeşitli tekniklere göre satış fiyatları kıyaslaması aşağıdaki gibidir. Müşteri üç-beş binlik partilerle sipariş etmektedir ve yıl boyu kalıp-klişe değişikliği yoktur.

Her ürünü kendi sütununda kıyaslamak gerekir. A kutusunun süper flexo baskılı hali ofsetten daha ucuz iken B kutusunda ofset daha ucuzdur. Bunun nedeni A kutusunun ofset makine ebatlarından büyük olması ve B’nin ise 100*140 cm gibi standart ofset ölçülerine tam oturmasıdır.

Müşterinin satın alma departmanları doğal olarak yalnızca fiyata odaklanmış durumdadır. Mevcutta kutuyu ofset veya süper flexo alıyorsa, değiştirmeme kararındadır. Ancak yeni bir proje olacak ve müşteri ofset istemeyecek veya müşterinin pazarlama departmanı farklı bir çözüm istediğinde veya ofset öncesi denemeleri yapma aşamasında; dijitalden bahsetmek mümkün olabiliyor.

Dijital Makine Üreticileri Ne Yapıyor?

Aşağıdaki gibi teorik hesaplamalar ortaya konulduğunda, sanki oluklu mukavva üreticisi hemen ikna olacak ve gerçekte ikna edilmesi gereken esas oyuncuyu yani kutu alıcısını çabucak ikna edecek gibi düşünüyorlar.

Yukarıda pasta grafikte görülen 2 vardiyada ayda 500 bin m2 baskı yapan makinenin, katalogdaki maksimum hızına göre vardiyada 6 saat çalıştığı hesaplansa, 1 milyon m2’nin üzerinde basması gerekir. Ancak realitede makinelerin katalog üretim değerlerine ve çalışma hızlarına kesinlikle ulaşılamıyor. Bu açıdan bakıldığında makine satıcılarına itimat etmek yerine, denemek zaman kullanımını, ayar süresini, hızı,... bizzat ölçmek gerekiyor.

Maalesef makine üreticileri, ürettikleri dijital baskı makinesini henüz yeterince tanımıyorlar. Adamların hakkını yemeyeyim, dünya üzerinde ağırlıklı oluklu mukavvaya basan dijital baskı makinelerinin toplam sayısının 50’den az olduğunu tahmin ediyorum. Ağırlıklı işi kutu/koli olanlar ise 20’yi hadi 30’u geçmez. Dolayısıyla oluklu mukavvaya yönelik olduğu söylenen makineler genellikle reklamcılık sektörü için geliştirilmiş makneler. Makine üreticilerinin oluklu sektörü dinamklerini öğrenmeleri ve gerçekten olukluya yönelik makineleri üretmeleri biraz daha zaman gerektiriyor.

Dijital Baskı Yapılabilecek Çok İş Var mı?

Bu slaytı da CCE 2017’deki aynı sunumdan aldım. Baskılı ambalaj sektörü (film, esnek ambalaj dahil olmalı) 296 milyar $ iken dijital baskı bunun %1’inden biraz fazlaymış ve %11 büyüyeceği (2012’deki bir konferansta) tahmin edilmiş. En azından Türk oluklu mukavva ambalaj sektörü için bu rakamların geçerliliği yok.

Araştırmanın 8 nolu sorusuna göre

Ankete cevap verenlerin %47’si dijital baskının 2-5 yıl içerisinde önemli rol oynayacağı cevabını vermiş. Maalesef bu da pek doğru değil.

Peki Sektör Hazır mı?

• Dijital baskı, bilinen kutu üretiminden çok farklı. Çalışanların kutu fabrikasındaki mevcutlara göre oldukça farklı meziyetleri olması gerekiyor. Görev tanımları esnek ve çalışanlar bir kaç işi birden yapabilecek şekilde eğitilmiş olmalıdır.
• Çalışanların teknolojiyi sürekli takip etmeleri şart, zira yeni çıkan bir teknoloji/makine bildiklerini ters-yüz etme potansyeline sahip olabilir.
• Tekrar etmeyen siparişler, zaman ve malzeme firesi anlamındadır. Oluklu fabrikasında normal kabul edilen kağıt fire oranı %10 ise, dijitalde bu %30’a kadar çıkabiliyor. Zaman kayıpları da cabası. Fireyi doğru yönetebilmek, oluklu fabrikasına göre daha meşakkatlidir.
• İş yerinde bir fabrika ortamı olmadığından (çünkü numune yapar gibi tek tek kutu üretiliyor) işletmenin organizasyonu bile büyük bir sorun durumundadır.
• Ayda 40-50 bin m2 satış yapan bir satıcının miktarsal performansı, normal tip kutu üretimi/satışında çoook zayıf kabul edilir. Dijitalde ise bu fena olmayan bir miktardır. Bu kadar az satılan ve üretilen bir ürün standart flexo işlere göre çok pahalıya mal olur ve doğru fiyattan satmak önemli bir sorundur.

Peki Ne Yapalım?

• Önce müşteriyi bulmalı ve belli bir miktar projeksiyonu alınmalı: Makinenin kapasitesi kolay doldurulamadığından kapasiteyi doğru seçmek gerek. Yüksek kapasiteli boş makine zarar demektir.
• Baskı denemeleri yapılmalı ve baskı maliyeti hesaplanmalı: Mevcut baskı ile dijital basılmışı müşterinin kıyaslaması ve onay vermesi en kritik adımdır. (Normalde yani flexo işlerde, beyaz test linerler arasındaki beyazlık veya yüzey düzgünlüğü önemsizken, dijitalde acaip baskı farklılıkları yaratabilir.)
• Basılmış kutunun nasıl ambalaja dönüştürüleceği planlanmalı: Dijital baskı makinesi yanlızca baskı yapıyor, halbuki müşteriye kutu satılıyor.
• Oluşan nihai maliyet üzerinden müşteriyle kontrat yaptıktan sonra bu işe girmek gerek.
• Dijital baskı yaygın olarak kullanılmadığından, oluklu mukavva sektörüne çok yeni girdiğinden; makineyi alıp-mevcut satış ekipleriyle doldurmak mümkün görünmüyor.