Futing ve Testlayner Cinsi Kağıt İthalatında Korunma Önlemi Başvurusu

AGED Kağıt Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği (www.aged.org.tr) bu yazının başlığındaki ifadeyi taşıyan bir rapo ile Ticaret Bakanlığına başvurarak; artan oluklu mukavva kağıdı ithalatına karşı önlem talep etmiştir. Gizli olmayan başvuru metnine (1) numaralı linkten ulaşılabilir.

AGED’in yaptığı başvuru bence kesinlikle yerindedir ve Türkiye Cumhuriyeti mevcutta artmış olan ve daha da artma potansiyeli olan oluklu mukavva kâğıdı ithalatına önlem almak mecburiyetindedir. Bu yazıda yakın zamanda okuduğum dünyadaki örnekleri ve görüşlerimi açıklamaya çalışacağım.

Dünyadan Güncel Örnekler

ABD ithal gelen kâğıt torbalarda damping yapıldığını tespit etmiş (2) 

Amerikan Ticaret Bakanlığının yaptığı ön incelemede, Kamboçya, Çin, Kolombiya, Hindistan, Malezya, Portekiz, Tayvan, Türkiye ve Vietnam’dan gelen belli evsaftaki kâğıt alışveriş torbalarında içerdeki normal fiyatlara göre ithal fiyatların %3,1 ila %248,81 düşük olduğu bulunmuş. Bakanlık, gümrüklerden yazının çıktığı günden itibaren ithalatçılardan yazıdaki oranlarda nakit ödeme alınmasını istemiş. Anladığım kadarıyla Haziran 2024 sonunda bitecek soruşturma sonunda vergi oranları kesinleşecek. ABD altı aylık dönemde ithalatın artmasına engel olmak üzere önden para alıyor.

Bahse konu olan kağıt torba tipleri şöyleymiş: Saplı-sapsız, üst kısmı (torba ağzı) yapışmış veya yapışmamış olan bütün torbalar; derinliği 2,5 inçten ve genişliği 4,5 inçten fazlaysa ve 300 gr/m2’den daha düşük gramajdaki kağıt, karton ve benzerlerinden yapılmışsa vergiye tabi tutulacakmış.

Türk torba ihracatçılarının ürünlerinde %26,32 ila %47,56 oranında damping olduğu kanısına varılırken; Kamboçya’dan gelen torbalarda %248,81’e varan damping yapıldığı tespit edilmiş.

Hindistan Kağıt Üreticileri Derneği (IPMA)kağıt ithalatında koruma önlemi istemiş (3)
IPMA, AGED’in yaptığı başvuruyu daha geniş olarak ele almış. GTİP kodları 4802, 4803, 4804, 4805, 4808 ve 4810 olan kâğıt cinslerinde gümrük vergisinin %10’dan %25’e çıkarılmasını talep etmiş. (AGED’in başvurusu yalnızca 4805 grubu içindir.)

IPMA, Çin, Güney Kore ve Asean bölgesinden (Endonezya, Malezya, Tayland, Filipinler, Singapur, Vietnam, Laos, Kamboçya,…) gelen ithal kağıt miktarında artış var içerdeki fabrikalar kapanıyor demiş. Dernek ilaveten “stock lot” kâğıt ithalatının yasaklanmasını da talep etmiş.

Güney Kore belirli kuşe kağıtların ithalatındaki gümrük vergisini sürdürmeye karar verdi (4)
Güney Kore Ticaret Komisyonu GTİP kodu 4810 ile başlayan ve 13, 14, 19, 22 ve 29 ile devam eden 55 ila 110 gr/m2 arasındaki kuşeli baskı-yazı kağıtlarındaki vergilerin beş yıl daha devam etmesine karar vermiş. Temmuz 2018’de konulan verginin süresi bitmesi üzerine bu karar alınmış.

Çin ve Japonya’dan gelen kağıtlara %16,23 vergi uygulanırken; UPM kağıtlarına %8,22 ve diğer Fin üreticilerinin kağıtlarına %12,94 uygulanmaya devam edilecekmiş.

Neden Böyle Oluyor?

• Pandemi döneminde çok fazla kâğıt ve ambalaj yatırım kararı alındı. Yeni tesisler devreye girdikçe neredeyse arz patlaması oldu. Yeni oyuncular pazardan pay kapmak için önceden bulunmadıkları coğrafyalarda fiyat kırıp-iş almaya çalışıyor.
• Ayrıca pandemi sırasındaki kadar kâğıt ve kağıt esaslı ambalaj tüketilmiyor, e-ticaret devam etse de e-ticarette daha az kağıt tüketiliyor.
• Bizdekine söyleyecek laf bulamıyorum ama dünyadaki %4-5 gibi enflasyon dahi insanların harcanabilir reel gelirini azaltıyor, bir nevi talep azalıyor. Bu durumda fabrikalar bulundukları yerlerde daha az mal satabiliyor. Önceden yapılan projeksiyonlar tutmuyor.
• Hem kapasite dengesi kurulana hem de enflasyon azalana kadar sıkıntı sürecek. Bu durumda ülkelerin yerli sanayilerine korumaları kadar doğal bir şey yoktur. Kaldı ki pek çok konuda ülkelerin içe kapandığını (yani ithalatı azaltmaya çalıştığını) göreceğiz. Daha uzak bir yerden gelen malların ulaşımında sorunlar (Kızıl Deniz gibi) çıkabiliyor, hayatından memnun olmayan yerli üreticiler (Fransız çiftçiler gibi) ithal sebze kamyonunu yakabiliyor.
• Pandemi öncesi görünüşte her şey normaldi. Dengeleri bozan ilk etki pandemi oldu. Sonrasında bölgesel çatışmalar-savaşlar dengeleri bozmaya devam ediyor. ABD ve Güney Kore örneklerinde olduğu gibi (toptan bir vergi yerine) ülkeye ve şirkete özel vergilendirmelerin artacağı bir döneme giriyoruz. Önümüzdeki dönemde ülkeler herhalde “benden aldığın yaş meyve sebzeye şu kadar vergi koyarsan ben de senden gelen kağıda bu kadar vergi koyarım” şeklinde anlaşacak.

Bence

Ticaret Bakanlığımızın soruşturmasına en çok Avrupalılar takmış görünüyor. Ancak Avrupalılar alttan alta sınırda karbon düzenlemesi, araçların karbon emisyonu vb konularda hazırlık yapıyor. Hazırlığın sonunda bir vergi gelecek, verginin adı “korumacılık” olmayacak ama realitede kendi yerli sanayisini korumaya gayret edecek.

AGED’in başvurusunu destekliyorum. Ticaret Bakanlığımızın ithal kağıda uygun miktarda vergi koyması yerinde olacaktır.
 

Yazıda Verilen Referanslar:
(1) https://ticaret.gov.tr/data/65a1018413b876fb4cb780a3/Ka%C4%9F%C4%B1t%20%C4%B0thalat%C4%B1nda%20Korunma%20%C3%96nlemi%20Ba%C5%9Fvurusu%20-%20Gizli%20Olmayan%20%C3%96zet.pdf
(2) US preliminary probe finds 3.1-248.81% dumping margins in certain paper shopping bags imports. www,risiinfo.com’da 10 Ocak 2024’de yayınlanan yazı
(3) https://thepulpandpapertimes.com/news/india/ipma-urges-stringent-984 24 Ocak 2024
(4) South Korea upholds anti-dumping duties on certain coated paper imports from China, Finland and Japan
www,risiinfo.com’da 25 Ocak 2024’de yayınlanan yazı

Oluklu Mukavva Kağıdında Yatırım Patlaması

Pandemi hem oluklu mukavva hem de kahverengi kâğıt sektörüne iyi geldi. 2020 ve 2021 yılları çok iyi geçti. 2022 ilk çeyrekten itibaren rüzgarlar ters esmeye başladı. Pandemi döneminin yarattığı taleple, çok sayıda kâğıt yatırımına karar verildi ve başlandı. Aşağıdaki tabloyu Aged’den (1) aldım.

Sektörde ise tabloda yer almayan bir kısmı başlamış olan Parteks, İlke, Gürsa ve Barem ’in de yatırımlarından bahsediliyor. Ben dahil bazı kişiler, yatırımların çok fazla olduğunu ve tabir yerinde ise kâğıtta fazlalık dönemine girmek üzere olduğumuzu düşünüyor. Yatırım yapanlardan bazıları ile konuştuğumda, kimsenin elinde hurda-kâğıt-oluklu dengesine ilişkin projeksiyon olmadığını anlıyorum. Bunun üzerine mevcut durumu tespit etmek için OMÜD ve SKSV’nin yıllık raporlarını inceledim.

SKSV’nin 2021 yılı raporundan (2) derlediğim alttaki tablonun yeşil dolgulu hücrelerini ben hesapladım ve/ya tahmin ettim. Bu yılın ilk çeyreğinde çıkardığı raporda, ülkemizde bu sene 3,3 milyon oluklu mukavva kâğıdı üretileceğini ama bunun 2024’te 3,8 milyon tona çıkacağını tahmin etmiş. Ben, SKSV tahminlerini esas alarak; ithalatın daha da azalacağını ama ihracatın artacağı varsayımı ile bu yıl içerde tüketilebilecek kâğıt miktarını 3,4 milyon ton ve 2024’te ise 3,93 milyon ton olabileceğini hesapladım.

Kâğıt tamam da, bu miktarı oluklu fabrikaları tüketebilecek mi acaba?

Omüd’ün 2020 faaliyet raporunu (3) alıp, 2021 gerçekleşen yıllık miktarı yukarıdaki gibi düzelttim. 2021, oluklu sektörü açısından beklenenden çok daha fazla büyümeyle tamamlandı. Tabloda bu nedenle, 2021-2022 büyümesi çok azmış gibi görünüyor. 2021’de 2,88 milyon ton oluklu mukavva satılmış, %10 fire ile bunun kâğıt gereksinimi 3,17 milyon ton oluyor. İkinci tabloya göre (SKSV) 2021’de içerde 3,38 milyon ton kahverengi kâğıt kullanıldığından; 3,38-3,17 m=217 bin ton kahverengi kağıt oluklu dışı (masura, torba, miğfer boru, köşebent, tek yüzlü,) kullanmış oluyor.

İki derneğin öngörüleri tutarsa, hiç sorun yok gibi görünüyor.  Sorun şu ki tahminlerde revizyon ihtiyacı var. Oluklu mukavva sektörü 2022 ilk çeyrekte %8,25 küçüldü. İkinci çeyrek ise pek iyi gitmiyor. Korkarım bu dönem de küçülmeyle bitecek. Omüd’ün verilerinde bu yıla %5 küçülme ve 2023 ile 2024’e %6,7 (=son 4 yılın ortalama büyümesi) büyüme girdiğimde tablo şu hale geliyor:

2024’ten itibaren oluklu mukavva kâğıdı fazlalığı görülüyor. Peki bu fazlalık doğru mu? Maalesef değil. 2024’te devreye girecek 8 makinenin, yapabileceği üretim miktarı (kapasite değil, konuştuğum uzmanın tahmini) 3 milyon tondur. Bunlardan ikisi yaklaşık 1 milyon ton 2024’ün ikinci yarısı devreye girebilir. Buradan hareketle, SKSV’nin 3,833 milyon tonluk üretim rakamı (benim hesabıma göre) 5 milyon tonu bulacaktır. 2025’te önceki yılın ikinci yarısı devreye giren makineyle oluklu mukavva kâğıdı üretimi 6 milyon tona ulaşacaktır. (İlke, Gürsa ve Barem yatırımları hesaba dahil değildir.)

Kahverengi kâğıt sektörünün (oluklu dışı sektörlerin yılda 0,5 milyon ton kahverengi kâğıt kullanacağını varsayarak) 2024’te 1 milyon ton ve 2025’te 1,8 milyon kadar fazlalığı oluşacaktır. 

Bunu ihracatla kapatmak mümkün mü?
Şimdilerde 200 bin ton/yıl kadar olan bobin ihracatını, anormal derecede arttırmak pek kolay olmasa gerek. Ayrıca hurda kâğıt konusunda dışa bağımlıyız. Kahverengi kâğıt üreticilerinin tarihsel olarak en kötü dönemi 2024’ten itibaren başlayacaktır. Bir taraftan hurda bulmak diğer taraftan de ürettikleri malı satmak gibi esaslı mücadele alanları olacak.

Referans verilen dokümanlar:
1-Aged, “Türkiye geri dönüşüm sanayi” başlıklı, 1/6/2022 tarihli yayını. www.aged.org.tr
2-SKSV, “Yıllık rapor 2021” www.sksv.org
3-Omüd, “Oluklu mukavva 2020, sektörel faaliyet raporu” www.omud.org.tr

Hurda Kağıt, Oluklu Mukavva Kağıdı ve Oluklu Ambalaj Sektörlerinin Miktar Dengeleri Üzerine Bir Değerlendirme

Bu yazıda, hurda kağıt, oluklu mukavva kağıtları ve oluklu mukavva ambalaj piyasalarını geçmiş ve gelecek üç yılının miktar dengelerini inceleyip-miktarsal sıkıntı olup-olmayacağını anlamaya çalışacağım. Yazıda yer alan tablolar, AGED, OMÜD ve SKSV adlı derneklerden alınmıştır. Daha doğru ve detaylı bilgi ve raporlar için bu kurumların adresleri yazının altındadır.

Birbirinin müşterisi konumundaki bu sektörlerde iş akışı şu şekilde özetlenebilir:
Toplanan hurda kağıtlar (marketlerden çıkanlar, çöpten toplananlar, kağıtla ilgili işletmelerden fire olarak çıkanlar,…) tasnif edilip-balyalandıktan sonra kağıt fabrikalarına satılır.
Kağıt fabrikaları, toplanan hurda yetmediği için biraz hurda ithal etmek zorundadır. Hurda kağıtları eritip-tekrar kağıt haline getirir ve oluklu mukavva sektörüne satar. Satışların bir kısmı ihraç edilirken, diğer bir kısmı ise oluklu mukavva dışı sektörlerce (bal peteği, köşebent, miğfer/masura,…vs) tüketilmektedir.
Oluklu mukavva sektörü, içeride üretilen kağıtları alır, içeride üretilmeyen veya az üretilebilen cinsleri (kraft liner, beyaz kraft, beyaz test liner, kuşeli kağıtlar, NSSC,…) ithal ederek, ambalaj üretir ve satar. Müşteriler büyük çoğunlukla iç piyasadadır. Kurların yüksek olduğu dönemlerde ihracat düşünülür.
Şimdi tersten giderek hangi sektör ne kadar üretiyor konusuna bakalım:

Oluklu Mukavva Ambalaj Sektörü:

bin ton	2014	2015	2016	2017	2018	2019
pazarın büyümesi %	4,9%	3,4%	-0,7%	0,0%	1,0%	1,5%
toplam satış miktarı	1.970	2.036	2.022	2.022	2.042	2.073
kullanılan kağıt miktarı	2.167	2.240	2.224	2.224	2.246	2.280

Önceki yıla göre büyüme oranları, ilk satırdadır. Uzun yıllardan beri ilk kez geçen yıl oluklu mukavva sektörü küçülmüştür. Ayrıca on yıllık ortalamada, açıklanan GSMH’den iki puan kadar fazla büyüme trendi son yıllarda kaybolmuştur. Bu nedenle, 2017 dahil gelecek üç yılda (önceki yıllarda olduğu gibi) yüksek oranlı sektör büyümesi olmayacağını tahmin ediyorum.
2017-2019 dönemi için verdiğim büyüme tahminleri son derece düşüktür. Yapmaya çalıştığım hurda-kağıt-oluklu hammadde hesabının sağlıklı olması için büyüme oranları özellikle düşük alınmıştır.
Tabloya göre, oluklu sektörü 10% fire ile çalışacak, 2017’de 2016 gibi 2.240.000 ton oluklu mukavva kağıdı tüketecektir. Takip eden yıllarda oluklu sektörü 1% ve 1,5% büyüyecektir.

Oluklu Mukavva Kağıdını Kullanan Diğer Sektörler:

bin ton	2014	2015	2016	2017	2018	2019
pazarın büyümesi %		0%	68,0%	0,0%	1,0%	1,5%
oluklu dışı	227	228	384	384	388	394

Miğfer, masura, köşebent, bal peteği, mobilya/kapı arasına kağıt blok, araba paspası,…gibi çok sayıda sektör de oluklu mukavva kağıtlarını kullanmaktadır. Çoğunlukla mikro işletme olan bu üreticiler, örgütlenmedikleri için sağlıklı bilgi yoktur. Yukarıdaki tonajlar, ülkemizde tüketilen oluklu mukavva kağıtları miktarı ile oluklu mukavva sektöründe kullanılanların farkı şeklinde hesaplanmıştır.
2015 yılından 2016 yılına olan tonaj sıçraması, büyük ihtimalle adı geçen üretimlerin patlama yapmasından değil; bu işletmelerin alış-verişlerinin kayıt dışından resmi hale gelmesindendir. Bir yıl içinde yüzlerce küçük işletmenin 160 bin ton büyümesinin başka açıklaması yoktur.
Geçen yıl 384 bin ton hammadde tüketimine ulaşan bu sektörlerin büyümesinin de oluklu mukavva gibi olacağını ve sırasıyla 2017-2019 döneminde; 0%, 1% ve 1,5% olacağını varsayıyorum.

Oluklu Mukavva Kağıtları:

bin ton	2014	2015	2016	2017	2018	2019
kurulu kapasite	2.423	2.861	2.660	2.660	2.860	3.060
üretilen miktar	1.842	2.190	2.280	2.228	2.254	2.294
ihraç edilen	101	224	270	200	200	200
ithal edilen	661	570	580	580	580	580
stok farkları	8	68	-18	0	0	0
tüketim miktarı	2.394	2.468	2.608	2.608	2.634	2.674
kapasite kullanımı	76,0%	76,5%	85,7%	83,8%	78,8%	75,0%

Tablonun 2014-2016 dönemi verileri SKSV’ye aittir. Geçen yıl kapanan kağıt fabrikaları nedeniyle kurulu kapasite 200 bin ton azaltılmıştır. Balıkesir’de  2018’de ve 2019’da Aydın’da devreye girecek fabrikalar için 200’er bin ton kapasite eklenmiştir. Balıkesir’in 2018’in hemen başında ve diğerinin yılın ortalarında başlayabileceği varsayılmıştır. Aydın’daki tesis 400 bin ton ve üzeri  kapasiteli olacağından 2020 için fark kadar (200 bin ton) kurulu kapasite eklenecektir.
Kağıt üretimini esas etkileyen ihracat ve ithalat rakamlarıdır. 2016’daki ihracat artışı, kağıdı yetmez kılmıştır. İthalatta yıllarla azalma görünmektedir. 2017-2019 dönemi ihracatın 200 ve ithalatın 580 bin tonda sabit kalacağı öngörülmektedir.
Bu şartlar altında kağıt üretiminin 2.228, 2.254 ve 2.294 bin ton olacağı hesaplanmaktadır. Buna karşılık SKSV, kağıt üretiminin 2.482, 2.525 ve 2.580 bin ton olacağını tahmin etmektedir. 2017’de 2.482 bin ton üretilmesi, kapasite kullanımının birden bire 8 puan kadar (85,7’den 93,3%’ye artması gerektirdiğinden) pek olası değildir. Hurda yeterliliği ise ayrı bir konudur.
Geçen yıl 270 bin tona kadar tırmanan ihracatın, kurların stabilize olması ile önümüzdeki yıllarda 200 bin tonlara gerileyeceğini tahmin ediyorum. Kağıt ithalatının ise (ithaline mecbur olduğumuz kağıtların üretimine başlamadığımızdan) aynı seviyede kalması mümkündür.
Oluklu mukavva kağıtlarının toplam tüketimi önümüzdeki üç yılda 2,6 milyon tonlar seviyesinde olacaktır. Bu şartlar altında geçen yıl 86%’ya ulaşan kapasite kullanımı, 2017’de 84’e ve 2018’de 79’a inecektir.
Kurlarda yine bir artış olursa, kağıt ihracatı cazibesini arttıracağından ve kapasite yeterli olduğundan rahatlıkla cevap verilebilir ama hurda sektörü bunun ne kadarına izin verir hesaplanmalıdır.

Hurda Kağıt Sektörü:
Oluklu mukavva kağıdı üretmek üzere toplanan hurda kağıtların durumu şöyledir. Gri karton, krome karton, temizlik kağıdı, kırtasiye, viyol,…gibi sektörlerde kullanabilen esasen hurda kağıt olan ürünler bu tabloda yer almamaktadır.

bin ton	2014	2015	2016	2017	2018	2019
Hurda kağıt ihtiyacı	2.210	2.628	2.736	2.674	2.705	2.753
toplanan miktar	2.175	2.517	2.444	2.450	2.475	2.500
ithal edilen	184	248	451	400	425	450
ihraç edilen	43	57	46	50	50	50
diğer kağıt sektörlerine giden	149	137	159	176	195	197

Oluklu kağıtları üreten fabrikaların ihtiyacı olan hurda miktarı ilk satırdadır. 2014’den 2015’e geçerken görülen sıçrama miktarı devreye yeni giren kağıt makinelerinin yarattığı talepten olabileceği gibi toplama bilgisi verilmeyen veya kayıt dışı hareketlerden de olabilir. 2015’de 2,5 milyon tonu geçen toplama miktarı, yasal düzenlemelerle sekteye uğramış ve 2016’da 73 bin ton eksik toplanabilmiştir. Önümüzdeki yıllarda az artışlarla toplama miktarı 2019’da 2,5 milyon tona ulaşacaktır.
451 bin ton ithalat ile 2016 şimdiye dek en çok hurda kağıt ithal edilen yıl olmuştur. İthalat bu yıl 400 bin olmak üzere devam etmek zorundadır.
Hurda ihracatı esasen yasak olmakla birlikte, 2016’da 46 bin ton hurda ihraç  edilmiştir. Toplanan hurda kağıdın bir kısmı başka sektörlerce kullanılmaktadır.

Sonuç ve Yorum:
Adı geçen sektörler arasında, esas müşteri konumunda olan oluklu mukavva ambalajdır. Bu sektörün eski zamanlardaki gibi 5% ve üzerinde büyümesi, ülkemizde hem kağıt üretimini hem de atık kağıt faaliyetlerini anormal tetikler. Bu ise, devletimizin, inşaat gibi ambalaj kullanmayan değil, imalat sanayi gibi ambalaj kullanan sektörlerin teşviki ile mümkündür.
Geçen yılın sonlarından başlayarak-2017’nin ilk aylarında Çin’e yapılan kağıt ihracatı, kağıt sektörünü kurtarmıştır. Yeni bir ihracat dalgası olmazsa, kağıt sektöründe kapasite fazlalığı hissedilecektir.
Üçlü arasında, nihai kısıtlamayı hurda sektörü koymaktadır. Hurda kağıt sektörünün gelişmesi için, piyasa gerçekleri ile fazla uyuşmayan düzenlemelerden vaz geçmek gerekir. Açıkça bellidir ki toplanan hurda kağıt yetmiyor ve önemli bir kısmı çöpe gidiyor. Çöptekilerin bir şekilde ekonomiye kazandırılması şart görünmektedir. Böyle olursa, ülkemiz net bir kağıt ihracatçısı olabileceği gibi, oluklu mukavva sektörünün maliyetleri düşecek ve enflasyona olumlu katkısı görülecektir.

Zincir şu şekilde çalışmaktadır:
Hurda ile ilgili toplama kısıtlamalarını kaldır
Hurda toplanma ve ticareti kolaylaşsın, miktar artışı
Kağıt fabrikalarının maliyeti düşsün
Kağıt ihracatı artsın
Oluklu fabrikalarının alım maliyeti düşsün
Ambalaj fiyatları geri gelsin ve ambalaj ihracatı şansı artsın
İşin ruhuna uygun, hurda sektörü düzenlemeleri olmadan hurda işi kolaylaşmadan, ne kağıt ucuzlar ne de kutu. Söylendiği gibi bazı fiyat düşme beklentileri oluşsa da bunlar, olması gerektiğinden değil bazı üreticilerin kapasite doldurma gayretindendir.

Yukarıdaki rakam ve bilgilerin daha fazlası için, ilgili derneklere başvurmanız gerekir:
www.a-ged.org.tr
www.sksv.org.tr
www.omud.org.tr