Kahverengi Kağıt Sektöründe Tahmin Edilememe Durumları

Bu yazıda bir kaç haftadır üzerinde düşündüğüm ve araştırdığım ama bir sonuca ulaşamadığım konuları yazacağım.

Atık Kağıt

Ekonomiler açıldıktan sonra toplama normale döndü. Bu günlerde Çin son partileri ithal ediyor ve gelecek yıldan itibaren hiç katı atık ithal etmeyeceğine göre şimdilerde (pandemi öncesindeki gibi)  atık kağıt stoklarının artmaya başlamış olması gerekirdi. Ancak son 2 haftadır, Avrupa’dan çıkan atık kağıt miktarı arttığından (yani yüksek talep) fiyatı 30-40 €/ton yükseldi. Risi’de yazılanlara göre Güneydoğu Asya (özellikle Hindistan) ülkelerinin Avrupa’dan atık kağıt ithalatı artmış. (1) Artışın nedeni ise bu ülkelere Çinlilerin kurduğu recycled pulp fabrikalarının çalışmaya başlaması imiş.

Atık kağıt fiyatının artışı, hiç beklemediğim şekilde ülkemizde de fiyat artışına neden oldu. (Normalde ülkemizde yaz aylarında atık kağıt bol bulunur ve çok toplanır.) İthal veya yerli hurda kağıdın maliyet artışı önümüzdeki günlerde, ülkemizde kahverengi kağıt ve oluklu mukavva fiyatlarını etkileyebilir.

Güney Asya ülkelerinde atık kağıt ithalat kısıtlarının konulması, o ülkelerde toplamanın artması, eskiden Çin’e atık kağıt temin eden Japonya, ABD gibi ülkelerden ithalat yapılması, Covid-19 ikinci dalganın yaşanması nedeniyle bazı ülkelerin kapanma olasılığı,... gibi durumlar atık kağıdı birden bollaştırabilir de azaltabilir de.

Oluklu Mukavva Kağıtları

Bütün dünyada kurulu kapasite fazlalağı varken ve oluklu mukavva talebinde çok önemli bir artış yokken; kağıt şirketlerinde bir yatırım iştahı görülüyor. Geçen hafta, iki kağıt/ambalaj  grubu ABD’de oluklu mukavva kağıdı fabrikası kuracaklarını duyurdu. Bir yorumcu (2), “yalnız bu iki yatırım kararıyla kuzey Amerika’daki oluklu mukavva kağıdı kapasitesi 2019’a göre %5,5 artmış olacak, oluklu mukavva talebindeki artış ise (son yılların ortalaması) yıllık %1 diyor.” Aynı bölgede başka yatırım niyetleri olduğu da anlatılıyor. Başka bir yazıda ise son 17 ayda ABD’de kapatılan oluklu mukavva kağıdı fabrika sayısının beş olarak veriliyor. (3) ABD’nin oluklu mukavva kağıt talebinin daha çok artacağı nasıl hesaplanıyor?

Yine aynı yazıda Çin’de iki ayrı grubun 600.000 tonluk iki yeni kahverengi kağıt makinesinin devreye girdiğinden bahsediliyor. Çin, atık kağıt ithalatını yasakladığına göre bu iki makine hammaddeyi nereden bulacak? Acaba Çinliler dünyanın başka yerlerinde de (mesela Orta Doğu’da) recycled pulp üretimine soyunmak zorunda kalır mı?

Kraft Liner Yatırımları

Avrupa ve Rusya’da sürmekte olan kraft liner yatırımlarının (4, 5, 6 ve 7) getireceği ilave kapasite 2,5 mlyon ton kadardır. Bunlardan Ilim, doğrudan üretilecek kraft lineri Çin’e satmaktan bahsetmektedir. (Herhalde ticaret savaşlarıyla Çin’in önümüzdeki dönemde ABD kraftına yine vergi koymasını bekliyorlar.)  Bana garip gelense, oluklu mukavva ambalajdaki kraft liner tüketim yüzdesinin giderek azalırken bu yatırımların yapılmasıdır. Kraft yatırımı yapanlar, acaba kraftlı oluklu mukavva talebinde bir patlama mı bekliyor?

Kraft Liner Tüketimi

ABD’nn kraft liner ihracatı 2019’da 3,8 milyon ton iken bu yıl 4,6 milyon tona çıkması bekleniyor. (3) Çin’in ABD’den kraft liner ithalatı ilk 7 ayda 400 bin tona yaklaşmış. ABD’nin kraft liner ihracatındaki aynı dönemdeki artış %28 olmuş. Acaba bildiğimizin tersine kraft liner kullanımı artıyor mu?

Oluklu Mukavva Kutuda E-Ticaret Etkisi

Okuduğum bütün makalelerde kahverengi kağıt talebini (dolayısıyla oluklu mukavva talebini de) e-ticaretin büyüttüğü yazıyor. Ancak ortaya dökülen rakamlar bunu açıklamaya yetmiyor. ABD’de e-ticaret nedeniyle kahverengi kağıt talebinin yılda %1,5 arttığı hesaplanıyor. (8) Geçen ay ülkemizin e-ticaret ambalajı miktarını %3,2 olarak hesaplamıştım. Fefco 2018 raporuna göre Almanya’nın e-ticaret ambalajı satışı toplamının %3,9’u imiş. Kahverengi kağıt talebinin artması acaba gerçekte ne kadar e-ticaretten kaynaklanıyor? İstatistikler hatalı olabilir mi? Nihai tüketiciler giderek daha fazla internet üzerinden alış veriş yapıyor olabilir mi?

Sonuç

Çok fazla soru var. Pandemi üçlü sektörü (hurda, kağıt, kutu) acaip etkiledi. Halen sular durulmadı ve sektörün globalde nasıl şekilleneceği belirsiz.

Kaynaklar 

verilen tarihler, yazıların www.risiinfo.com daki yayın tarihleridir

(1) Improving packaging business boosts Asian RCP demand; Indonesia regulatory chaos, 3 Temmuz 2020

(2) FINANCIAL ANALYSTS: Containerboard - Update on announced N.A. capacity additions, 10 Ağustos 2020

(3) Kraft linerboard: First-half export volume strong yet US kraft liner prices appear to fall again in global markets, 14 Ağustos 2020

(4) SCA taps Voith to supply new 725,000 tonne/yr kraftliner PM at its Obbola mill in Sweden, 24 Ekim 2019

(5) Valmet wins order to convert PM 7 at Stora Enso's Oulu mill in Finland from coated woodfree paper to kraftliner, 18 Haziran 2019

(6) Russia's APPM to build new virgin fiber containerboard mill, 11 Haziran 2020

(7) Ilim completes equipment purchase for its new pulp and paperboard mill in UstIlimsk, Russia, 12 Ağustos 2020

(8) FINANCIAL ANALYSTS: Containerboard - Capacity doesn't come close to matching e-commerce, China fiber shortfall, & US structural dynamics [VRP], 16 Ekim 2018

 

Kahverengi Kağıt Piyasasında Son Gelişmeler

Hurda İhracatı Serbest

1 Haziran itibarıyla, hurda kağıt ihracatının önündeki engel kaldırıldı. Artık isteyen istediği kadar hurda kağıdı ihraç edebilecek. (Bu yazıda hurda veya atık kelimeleri yalnızca oluklu mukavva kağıdı üretiminde kullanılabilecek hurdaları açıklamaktadır. Kağıt ise oluklu mukavva üretiminde kullanılan kağıt anlamındadır.)


Hurda ihracatının önünün açılması, ülkemize döviz kazandıracak bir gelişme olduğu için kuşkusuz iyidir. Ancak Türkiye net hurda ithalatçısı olduğundan, ülkemizden yüksek kaliteli hurdalar ihraç edilecek, yerli kağıt fabrikalarının fire oranları yükselecek ve içeride kağıt maliyetlerinin (dolayısıyla fiyatlarının da) artmasıyla neticelenecektir. Sağ olsun devletimiz, ilgili tarafları anlamadan/dinlemeden böyle bir karar almıştır.


Hurda fiyatları hızla yükselmeye başlayacaktır. Yükselen hurda, kağıt fiyatını arttıracaktır. Kağıt fiyatı oluklu mukavva fiyatlarının artmasına neden olacaktır. Bu döngüdeki bütün oyuncular, düzenli olarak fiyatlarını arttırmak zorunda kalacaktır. Oluklu mukavva satın alıcıları, sürekli artan kutu fiyatlarını kendi şirketlerine anlatmakta zorlanacaktır. Nihayetinde artan hurda, kağıt ve kutu fiyatları bütün topluma enflasyon olarak görünecektir.

Dünyada Neler Oluyor?

RISI’de 1 Haziran tarihinde yayınlanan yazılara göre, dünyada da hurda fiyatları artış trendine girmiştir. Avrupa’dan-Amerika’ya bütün pazarlarda 5-10 $’lık artışlar bildirilmektedir. Mart ayında başlayan Çin’in hurda kağıttaki düşük kontaminasyon oranı uygulaması, ilk başta hurda ihracatçılarını sıkıntıya sokmuş olsa da şimdilerde “iki kere ayıklanmış” gibi kalitelerin satışının artmasıyla dengeye gelmiş gibidir.


Çin’in uygulaması Amerikalılardan ziyade kendi içinde büyük sıkıntı yaratmaktadır. Bazı kağıt fabrikalarının şu ya da bu nedenle duruş yaptığı, Çin’in içindeki kaliteli hurda fiyatının 500 USD’ye kadar tırmandığı buna karşılık ABD’den ithal edilen aynı kalitenin 300 USD gibi olduğu anlaşılıyor. Bir kısım hurda ihracatçısının kaliteli malı Çinlilere ileride daha pahalı satmak üzere stokladığı da gelen haberlerdendir.


Bundan sonra ne olursa olsun hurda fiyatı artma eğilimini koruyabilir. Çin, kontaminasyon oranını düşürse hurda çekişini aniden hızlandıracağından fiyatlar yükselir. Bu haliyle bırakırsa, kaliteli hurdanın fiyatı artmaya devam eder. Toplama ayıklama şirketlerinin daha temiz hurda elde etmek için maliyetleri artacaktır. Artan maliyetler bütün hurdaların fiyatlarına yansıyacaktır.

Kağıt Maliyetini Arttıran Diğer Unsurlar

İlk bakışta fazla ilgili görünmese de artan kurlar, hem ülkemizin enerji maliyetini hem de enflasyonu arttırmaktadır. Kağıt üretiminde enerji maliyetinin 30% civarında olduğu hesap edilir. Kağıt fabrikasının bütün bakım onarım ve yedek parça gideri maalesef yabancı parayla ödenmektedir.


Pratikte kağıt fabrikası yalnızca çalışanlarına ve hurdacılara Türk Lirası cinsinden ödeme yapar. Diğer tüm giderleri toplamın 60%’ına yakındır ya doğrudan € veya $’la veya enerji gibi nihayetinde bunlara bağlıdır. Kurlar yükseldikçe kağıt maliyeti artacaktır.


Selüloz fiyatları bin dolar seviyesine ulaşması, Kraft liner ve NSSC gibi virjin kağıt fiyatlarını çok arttırmıştır.

Avrupa’daki Gelişmeler

Yılbaşına göre miktar bulunabilirliği artmıştır. Oluklu talebi çok güçlüdür ve dünya kupası ile yaş meyve-sebze üretiminin başlamasıyla da canlı kalmaya devam etmesi bekleniyor.


Bu yıl devreye girmesi planlanan yeni kağıt fabrikalarının, kağıt fiyatlarını ancak gelecek yıl etkilemesi umuluyor. Kağıt satıcılarının Avrupa’da bir fiyat baskısı olursa uzak doğuya ihracat şansı bulunuyor.

Özetle

Batıdaki canlı talep, yükselen kurlar ve enflasyon ile hurda konuları önümüzdeki aylarda hem kağıt hem de kutu fiyatlarını arttıracaktır.

Asgari Ücret Artışı Ambalaj Sektörünü Nasıl Etkiler?

Yılın son gününde yeni asgari ücret açıklandı. İşverene maliyeti 1.496 TL olan asgari ücret 1935 TL'ye çıkmış, bunun 110 TL'sinin devletimiz tarafından 1 yıl süre ile karşılanacağı açıklamıştır. 2016 yılı için asgari ücretle çalışanlarda maliyet artışı, kişi başına 22% seviyesindedir. 2016 sonrasında ise maliyet artışı 29%'u geçecektir. Bu durum, ambalaj sektörü özelinde şu etkileri yaratacaktır.

Ambalaj Şirketlerinin Personel Maliyeti Ne Kadar Artacak?
Personel maliyetleri genel olarak artacaktır. Şirketlerin, personel maliyeti artışı asgari ücretli çalışan sayısının toplam çalışan sayısı içindeki ağırlığına ve sendikalı olup-olmamasına bağlı olarak önümüzdeki iki yıl boyunca artacaktır.

Şirket ortalama 8% civarında personel zammı planlamış ise; çalışanlarının çoğunluğu asgari ücretli olan kuruluşta, personel giderlerinin 2016/2015 farkı 2% olacaktır. Oluklu mukavva sektöründe, toplam personel maliyeti, net satışların 7-11% arasındadır. Zamla birlikte, personel maliyeti, cironun 9-13% olması muhtemeldir.

Eğer çalışanların, azınlığı asgari ücretli ise personel giderlerinin 8-12% aralığına tırmanması beklenmelidir. Oranların anlamı açıktır, çalışanların asgari ücretli olma durumuna göre maliyetler 1 veya 2% artacaktır. Zaten, oldukça karsız olan sektör açısından ilk sonuç; artışı fiyatlara yansıtmak şeklinde olacaktır.

Kuruluşta sendika olması durumunda, artışların bir kısmı sendika talebi olarak takip eden sözleşme döneminde masada yerini alacaktır.

Şirketler Hangi Önlemleri Alacak?
Oluklu mukavva sektörü açısından, şu kadar veya bu kadar maliyet artışı kaçınılmaz görünmektedir. Sektörümüzdeki yöneticilerin, 2016'da en önemli işleri herhalde bu artışı nasıl fiyatları yansıtırız ve bu maliyetleri nasıl düşürebiliriz olacaktır.

İlk akla gelen önlemler ise:
Tamamlama/bitirme işlerini (dikiş, dip kilit/4 nokta yapıştırma, gibi) out source ederek, varsa buralarda çalışan sayısını azaltma.

Az sayıda ambalaj sipariş eden müşterilerin siparişlerini veya emek yoğun işleri fabrika dışında ürettirmek. (Yukarıdaki iki durum levhacılara sipariş kayması demektir. Levha işleyen atölye sayısında artış olacaktır. Maalesef kayıt dışı çalışan veya Suriyeli mülteci çalıştıranlar da artacaktır.)

Şimdiye kadar asgari ücretli çalıştıran; maliyet yapısını buna göre kurarak giden şirketler, yeni bir yapı kurmak durumunda kalacaklardır. Asgari ücretle, makine operatörlüğü yapan insanların gözünde, şirket önemli ölçüde değer yitirmiş olacağından; çalışan devir hızının artması da olasıdır.

Ücret kademeleri bu artışla yok olduğundan, yeni kademeleri kurmak gerekecek ve maliyet katmerli artacaktır.

Otomasyon yatırımları (özellikle pre-feeder, palletizer, vb) artacak ve fabrika yerleşimleri önem kazanacaktır.

Kişi başına verimlilik, iş/metod etüdü ve makine duruş analizlerine çok önem arz edecektir.

Asgari Ücret Artışı Şu Sonuçları da Doğuracaktır:
Yeni kurulan ve modern teknolojiye sahip fabrikalar avantaj elde edecektir.
Oluklu mukavva sektörü, yüksek teknolojiye yatırım yapmak zorunda kalacaktır.
Sermaye yapısı kuvvetli kuruluşlar ile yabancı sermayeli kuruluşlar daha kolay büyür olacaktır.
50'den az çalışanı olan kuruluşlar, bir seçim yapmak zorunda kalacak; ya büyümeyi ya da kayıt dışına kaymayı sorgulayacaktır. (Kayıt dışı ve mülteci çalıştırma, ülkemiz ekonomisinde büyümeye devam eden sorunlar olacaktır. Denetim, artık her zamankinden daha da önemlidir.)
İyi satıcı/satış teşkilatının önemi daha da artacak, müşteriye maliyet artışını izah edebilenler daha başarılı olacaktır. Müşteriler, günün sonunda ambalaja daha fazla para öder duruma gelecektir. Bazı müşterilerin, alternatif ambalaj çözümlerine yönelmesi beklenmelidir.

Keşke
Asgari ücret arttırmak yerine, asgari ücret üzerindeki vergiler kaldırılsa idi. Şirketler açısından daha yönetilebilir bir çözüm söz konusu olur idi.
Biz konuya oluklu mukavva sektörü açısından baktık ama, gerçekte bütün ekonomimizde bir maliyet artışı söz konusudur. Tekstil/konfeksiyon gibi bazı emek yoğun sektörlerin ne kadar rekabet şansı kaldığını önümüzdeki günlerde göreceğiz.