Petek Panel Ambalajda Gelişmeler

Bu yazıda petek panelle ilgili internette yaptığım araştırmaların sonuçlarını paylaşacağım.

Avrupalıların strafor yerine alternatif ambalaj malzemesi arayışıyla, petek panel çok öne çıkan ambalaj malzemesi oldu. Çok eskiden beri triplex oluklu mukavva yerine üretilmiş aşağıda soldakine benzer petek panel kutular vardı. Az adetli üretim yapan oluklu mukavva kutu makineleri şimdiki kadar yaygın değilken, triplex yerine petek panel kutuların tercih edilmesi normal idi.

Beyaz Eşya
Çoğunlukla beyaz eşya üreticilerinin talebi üzerine ve yastıklama/koruma amaçlı üretilen ambalajlarda (üst sağdaki) artış görüldü. Bunlara alternatif olarak, elle katlamalı veya otomatik katlamalı oluklu mukavva parçalar üretiliyor olsa da beyaz eşyanın altında bunların petek panelle aynı performansı göstermesi pek mümkün değildir.

Petek panel işine soyunanları üçe ayırmak mümkündür: Yalnızca petek paneli üretenler, petek paneli üretmeyip-aldıkları petek panel levhayı işleyenler ve petek paneli diğer ambalaj malzemesiyle (mesela oluklu mukavvayla) kombine eden ve ürün geliştirenler.

İlk gruptakiler genellikle tirajı yüksek (örneğin demonte mobilya satan mağazaya) palet veya cam sektörü için plaka da üretiyorlar. Yani petek panelden başka ürünler (mesela üstteki gibi) geliştirmeye fazla önem vermiyorlar, zira tiraj düşük.
İkinci gruptakiler köşebent gibi alıp-sattıkları ve/ya ürettikleri malzemeleri petek panelle birlikte kullanmaya gayret ediyor ve müşterilere öneriyorlar.

Son gruptakiler ise köşebende göre çok fazla kullanımı olan oluklu mukavvayı hem üretip-hem de petek panel ile çeşitli şekillerde birleştirerek yeni ürünler geliştiriyor. Oluklu mukavva üretiminde çok büyük olanların, petek panel üretimi olsa da “petek panel ürün geliştirme” işine büyükler girmiyor. Orta büyüklükteki oluklu mukavva üreticileri petek panel ürün geliştirmeye biraz eğilmiş görünüyor.

Adı Benzer Ürünler

Çinliler sol üstteki ürüne de honeycomb veya honeycomb core veya core paper demişler ama gerçekte bunun petek panelle ilgisi yoktur. Balonlu naylon tabir edilen sargılık kağıt/naylon görevi yapan bir üründür ve petek panelle bir ilgisi yoktur.

Ortadaki ürün ise honeycomb core olarak adlandırılması doğrudur ve petek panelin orta kısmıdır. Bu ürünü mobilya sektörü kapı ve masaların iç kısmında kullanmaktadır. İnternette plaka halinde veya blok halinde satanlar bulunmaktadır.

Üstteki en sağdaki ise dik olukludur (vertical corrugated) ve üretimi petek panele benzemektedir. (1) numaralı linkte tek yüzlü oluklu mukavvanın nasıl dik hale getirilip-yapıştırıldığı ve panel şeklinde üretildiği görülmektedir. 

Üreticilerden biri dik olukluya Xanita adını (2) vermiş. 

İtalya’da bir üretici ise petek paneli tamamen oluklu mukavvadan ürettiğini söylüyor. (2A) Bu ürünün yoğunluğu petek panelden fazla olduğundan maliyetinin daha yüksek olduğunu ama ağır eşya taşıma kabiliyetinin daha yüksek olduğunu düşünüyorum. 

Bulunabilen en kalın ondüle valsi ile en düşük gramajlı kâğıttan üretilirse belki petek panelle maliyet rekabetine girebilir.

İlerleme Kaydedilen Hususlar
Konuyu araştırırken kendimce çok ilginç şeyler buldum.

Üretim Şekli
Petek panel üretim prosesini ikiye ayırmışlar. (3) İlk aşamada core paper dedikleri aradaki hücreleri üretip-kumaş gibi dürerek; palete yığıyorlar. Daha sonra ikinci bir makinede alt ve üst kağıtlarını yapıştırıyorlar. (3A)

Hücre Boyutları
Kullanım alanı az iken genellikle 15-25 mm kalınlığında üretilirken; 6 mm kalınlığa kadar indirilmiş (4) ve çift dalga oluklu mukavva kutu yerine geçmeye başlamış (5).

Kesme Kalıbı
Petek panelin kesimi için Marbach özel bir kesme kalıbı ve ekipmanı geliştirmiş. (6) Bu şekilde petek panel kesimi plotterden kurtulmuş ve hızlanmış (yani maliyeti düşmüş.)

Küçük Parçalar Kesme ve Kanal Açma
Petek panelden plotter olmadan ve plotterden daha hızlı küçük parçaları kesmek için (7) ve panele V şeklinde kanal açmak için makineler (8) geliştirmişler. V kanal açma, sanki bilinen marangoz/mobilya makinesine benziyor.

Yukarıda Bahsettiğim Videolar
1 https://www.youtube.com/watch?v=jzJjcZbSVKk dik oluklu panel üreten hat
2 https://xanita.com/xanita-vs-honeycomb/ dik olukluya üretici kendi adını vermiş, Xanita
2A https://www.giordanobui.com/en/main-products/honeycomb-2/ tamamen oluklu mukavvadan petek panel
3 https://www.youtube.com/watch?v=IqfO5378I4M petek panel alt ve üst kağıdı olmadan kumaş gibi çıkıyor.
3A https://www.youtube.com/watch?v=XWfzBtwcgHI 2:41’den itibaren peteğe, alt-üst kağıt yapıştırma hattı görülebilir
4 https://www.youtube.com/watch?v=Lkgbfl3kjI4 6 mm peteğe, alt-üst kağıt yapıştırma hattı
5 https://www.youtube.com/watch?v=v-sBUI5biZ0 petek panelden buzdolabı kutusu
6 https://www.youtube.com/watch?v=wfm0OT4LPnQ petek paneli özel kesim makinesinde kesilmesi
7 https://tantan.kr/home/products/xy-cutter/?ckattempt=1 otomatik slitter
8 https://packagingmachinery.en.made-in-china.com/product/pZITflBKbrtj/China-Honeycomb-Board-Engraving-Machine-Honeycomb-Board-V-Cutting-Machine.html  V şeklinde kanal açma makinesi

Bu yazıda oluklu mukavva mı yoksa petek panel mi daha iyi iş görür gibi hususlara girmedim. İnternette bu kıyaslamayı yapan iki linki buraya bırakıyorum. Bana göre kullanım yerine göre iki malzeme de iyidir.

Petek panel ile oluklu mukavvayı kıyaslayan dokümanlar
a)https://hengfengsblog.quora.com/Performance-test-of-corrugated-board-and-honeycomb-board-The-corrugated-box-https-hengfengpack-com-corrugated-box-h
b)https://www.honeycombpaperboard.com/corrugated-sheets-and-honycomb-bords-panels.html

Bana Göre
Petek panel önü açık bir ambalaj malzemesidir. Oluklu mukavva kadar yaygınlaşmasa da şu anki kullanım alanları artacaktır. 6 mm kalınlığında üretilip-çift dalga oluklu mukavva ambalajın yerine geçmesi mümkündür ama kolay olmayacaktır. Çünkü hali hazırda üretim hızı çok düşüktür.

Strafor vb şeyler yerine ikame olması ürün geliştirilmesiyle ilgilidir. Ürün geliştirilmesini isteyenler, mesela beyaz eşya üreticileri; petek panelden ürün geliştirecek olanlara fırsat vermelidir. Bu sektördeki alıcılar büyük olduklarından, ürün geliştirme potansiyeli ve yetkinliği olanlara yeterince destek olmadıklarından (=her yeni parça için bakayım bunu rakibin kaça yapacakmış kafası) yeni kombine ürünlerin piyasaya çıkması çok yavaştır.

Sanıyorum bu yavaşlık ve desteklenmeme, Avrupalı üreticiler için de söz konusudur. Zira petek panel ürün geliştirmeye ilk başlayan Avrupalı oluklu mukavva ve petek panel üreticisinin web sayfasında bir tane kombine ürün resmi dahi yoktur.

İş Modeli Üzerine

Wikipedia’ya göre iş modeli, bir kuruluşun nasıl değer yarattığını ve sunduğunu açıklıyor. (1)  Bu kavrama ilk kez kafa yormam C48 kutuları (yaprak tütünlerin tasnif edilip- sigara fabrikasına gönderildiği aşamada kullanılan oldukça mukavim kutu modelidir) yüzünden oldu. Çorum’da çalışırken, C48 üretmeyi planladığımızda İzmir çevresindeki yaprak tütün işleme tesislerinin kutuyu takriben 16 birime (o zaman için DM veya U$) satın aldıklarını öğrendik.

O yıllarda tamamen ithal kağıtlarla üretilebilecek kutunun hem mukavemetini hem de birim ağırlığı çok önemliydi ve kutular çoğunlukla İtalya’daki bir üreticiden geliyordu. Neyse, kağıtları ithal ettik ve denemelere başladık ve İtalyan üretici fiyatı 11 birime düşürdü. Telaffuz edilen fiyat, hammadde maliyetinin biraz üzerindeydi ve oyundan düştük.

Rakibin fiyatı nasıl kırabileceği üzerine kafa yorarken, Çopikas satılmadan önce büyük makine arayışımız sırasında Almanya’da gördüğüm bir fabrikayı hatırladım. Binası hem dar hem de üçgen gibi kötü şekilli bu fabrikada dar ebatlı ve triplex çalışan 160 cm kadar genişliğinde bir oluklu hattı, bir tane 2 renkli Martin 1648 (160*480 cm) kutu makinesi ile 2 tane dikiş makinesi vardı. O yıllarda (1997 gibi) ilgim kutu makinesi üzerinde olduğundan ne üretiliyor, nasıl üretiliyor dikkat etmemiştim.

Almanya’daki şekilsiz fabrika bana rakibin şöyle yapmış olabileceğini düşündürdü: Dar ebat bir oluklu ile bir kutu makinesi, yüksek gramajlı ve dar ebatlı bobinleri muhtemelen grup içindeki kâğıt fabrikasından ucuza alma ve az sayıdaki çalışan ile az çeşitli kutu üretiyor olmalılar. C48 gibi standart ürünleri boş zamanlarında üretip stoka koyduklarından, fiyatı rahatlıkla kırabiliyorlar. Buna karşılık biz ise 2,5 m genişliğinde bobin alıp, mevcut çok çeşitli işlerimizin ancak %1-2’si olabilecek C48’de hiç rekabetçi olamadık.

Arya Kağıt
Mart ayının son günlerinde Denizli’de kurulu Arya Kâğıt’ı ziyaret ettim. Şirket sahibi Kasım Yavaşal’ı Dentaş günlerimden beri tanırım. Birkaç hafta önce bana bir kâğıt makinesi yaptığından bahsettiğinde, inanamadım. Makinenin video ve fotoğraflarını görünce merakım arttı ve gidip-ziyaret ettim. (2) numaralı kaynaktan Arya Kağıt tanıtım filmini izlemenizi tavsiye ediyorum.
Kasım Bey tam anlamıyla baby boomer örneği sergilemiş. Kâğıt üretimi konusunda deneyimli birine bir makine çizimi yaptırmış, sonra makine parçalarını çeşitli kâğıt fabrikalarının çıkmalarından toplamış ve ortaya aylık kapasitesi 300 ton olan gri karton makinesi çıkmış. Hattın kurutma valslerini Uşak’taki tekstil fabrikalarından satın almış. Toplama bir kâğıt makinesi olmuş ama oldukça ucuza mal olmuş. Kendisine, “makineyi yaparken keşke yanına genç mühendis adaylarından stajyer alsaydın, gençlere çok faydası olurdu” dedim.

Üretilen gri karton, (resimde yok ama) ondüle mukavva (tek yüzlü), rolik (kumaş sarmak için) ve kâğıt köşebent halinde satılıyor.
Arya Kağıt’ın iş modelini, amaca uygun ve en az maliyetle kurulan gri karton makinesinin avantajı, çıkan bütün gri kartonu başka ürünlere dönüştürerek katma değer yaratma şeklinde özetlenebilir.

Benim anladığım

• İş modeli yani nasıl para kazanılacağı kurgusu, çok önemli. Girişimci ve/ya yönetici, sektöre, yapılan işe ne kadar vakıfsa iyi kurgu yapabilir. Model yoksa, kurgu düşünülmemişse; para kazanmak teknolojiye yatırımdan geçiyor. 300 tonluk kâğıt makinesiyle, kurgu nedeniyle sürdürebilir iş sonuçları elde etmek mümkün oluyor. Diğer taraftan rekabetçi kahverengi kâğıt (oluklu mukavva üretiminde kullanılacak kâğıt) üretmek için 400 bin ton yetmiyor ve 600-700 bin tonların üzerinde kapasite yatırımı gerekiyor.
• Diğer bir husus kapasite denkliği yani çıkan yarı mamulün hangi ürünlere ve nasıl dönüştürüleceği de önemli. Almanya’da gördüğüm üçgen biçimli binası olan fabrikada, dar ebat olukludan çıkan malı ile bir kutu makinesi eritebiliyor ama iki dikiş makinesi gerekiyordu. İlk makine büyük seçilince, çıkan yarı mamulü ürüne çevirecek kapasite de büyük olmak zorundadır. Ancak büyük kapasiteli fabrikalar, her zaman küçükler kadar kârlı (TL cinsinden değil, cironun yüzdesi cinsinden) olmayabilir.
• İş modeline en iyi örneklerden biri, ülkemizdeki dar ebat oluklu yatırımlarının fazla olmasıdır. Pandemi döneminde kâğıt dengeleri değişti ama öncesinde, kurlar fazla oynaklık göstermediği dönemlerde yurt dışındaki dar ebat (kombine artığı) bobin stoklarını alıp-kutu üretmek oldukça revaçta idi. Yeni kâğıt kapasiteleri devreye girdiğinde ve Pandemi koşulları düzeldiğinde benzeri ortam tekrar oluşacak.

Kaynaklar
(1) https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0%C5%9F_modeli

(2) https://www.aryakarton.com/