Bir levha sayma cihazı satın alma deneyimi

Kaplamin’e levha sayma cihazı alırken, üç alternatif belirledik:
Function Control’un Metro LS adlı cihazı. ( www.functioncontrol.com )
Certo’nun Visual-Counter adlı cihazı. ( www.certots.com )
MomentSoft’un Digitor Levha Sayım İstasyonu ( www.momentsoft.com )

Tekliflerde, cihazı satın alırsak, hatalı sayım nedeniyle ne kadar para kazanılacağı uzun uzun anlatılmış. Eğer müşteri, oluklu üreticisini istismar etme niyetinde ise, sayma cihazına rağmen bir kulp bulacaktır. Sayma cihazı yatırımı yapılmasının arkasındaki esas motivasyon; ne ürettiğini/sattığını bilmek ve müşteri şikayeti almamak olmalıdır.

Genellikle bu cihazların, 200 ton ve üzerinde levha satan işletmeler için faydalı olduğu düşünülür. Ben ton yerine adet ve m2 hesapladım: Ayda en az 250 bin m2 veya 350 bin adet levha satılıyorsa; cihazın kendine ödeme süresi bir yılın altına iniyor.

Gelen tekliflere göre, cihazlar aşağı yukarı aynı teknik özelliklere haiz idi. Mekanik bir gövde, kamera sistemi, bilgisayar ve yazıcı ile gerekli parçalar ve PLC’den oluşan bir set. Etiketleme yazılımı ile, bu yazılımın mevcut ERP programı ile birbiri ile konuşması.

Cihazların boyutları, kapladıkları alan, garanti süresi, bakım şartları, mikrodan-triplexe sayabilme,...gibi özellikleri ya aynı ya da birbirine çok yakın.

Aralarındaki en belirgin farklar ise:
• Metro LS, 2,2 metre yükseklğindeki paleti dahi sayabilirken; Digitor 1,6 metre çalışıyordu.
• Digitor en hızlı teslim edilirken, en geç teslim süresi (Meksika’da üretildiğinden) Visual-Counter’e ait idi.
• Metro LS, en pahalı iken; Digitor en uygun fiyatlı idi.
• Digitor, en hızlı sayımı (1,5m’lik paleti 40sn.’de) gerçekleştirirken; Metro LS, 2,2m’lik paleti 90sn.’de gerçekleştirerek en yavaşı idi.

Farklılıkların, Digitor’dan yana olması ve elbette yerli malı olması nedenleri ile biz, Digitor’u tercih ettik.

Bu yatırımı yaparken, karşılaştığımız tek olumsuzluk ise mevcut ERP yazılımımız ile Digitor’un haberleşmesi konusunda oldu. MomentSoft’un esas işinin ERP olması nedeniyle, (ikisi de Türk olmasına rağmen) mevcut yazılım tedarikçimiz ile MomentSoft’u koordine ederken biraz zorlandık. Digitor’un sayımının, ERP’ye yazılması ve mevcut palet etiketinin gerçek bilgi ile dökülmesi için; iki yazılımcı kolayca anlaşamıyor. Eğer yabancı bir cihaz alsa idik, muhtemelen cihazın bulduğu sayıyı el ile tekrar mevcut ERP’ye girmek zorunda kalacaktık. Ayrıca bu konu, levha sayma cihazının, mevcut ERP ile haberleşmesini istiyorsanız mutlaka yerli cihazı tercih etmeniz gerektiğini de söylüyor. Veya tersine hem ERP’yi hem de sayma cihazını aynı tedarikçiden almak söz konusu olabilir.

Özetle,
Yerli malı ve daha ucuz, daha hızlı sayım ve daha çabuk teslimat nedenleriyle Digitor’u seçmiştik. Ancak yeni etiket kullanmadan veya ilave bilgi girmeden, mevcut ERP ile uyum sağlaması da günün sonunda bir artı olarak ortaya çıkmıştır.

Montajdan bu yana, Digitor Levha Sayma İstasyonu sorunsuz çalışıyor. Levha sayma cihazı yatırımı yapmak isteyenlere tavsiye ediyorum.

Ambalaj şirketi kaça satılır?

2012 ve 2013’de gerçekleşen bazı satışlarda oluşan fiyatlar şu şekilde gerçekleşmiş:

SCA’nın DS Smith’e satılması
http://www.sca.com/en/Media/Press-releases/Press-releases/2012/2012-01-17-SCA-divests-its-packaging-operations/
Adresindeki açıklamaya göre, SCA, EBITDA’sının 6,3 katına satılmış. Satış ciro, varlık değeri, defter değeri gibi hiç bir veri dikkate alınmadan tamamen son 12 aydaki EBITDA’sına bağlanmış.
Satışın borçsuz olacağı açıklanmış. Tahminimce SCA’nın borç-alacak farkı pozitifse (yani borcu fazla ise) ödenecek paradan düşülecektir. SCA, satışa konu olan operasyonlarından; 2010 yılında 2,5 milyar € cirodan 117 milyon € operating profit elde etmiş.
Operating profit oranı 117 milyon / 2,5 milyar = 4,7%’dir.
Satılan şirketlerin yaklaşık 12 bin çalışanı olduğuna göre, 2,5 milyar / 12 bin = 208 bin €. Demekki, SCA kişi başına 208 bin € ciro üretiyormuş.
Açıklamanın hemen başlangıcında, satış fiyatının 1,7 milyar € olduğu yazılmış buna göre, SCA’nın EBITDA’sı 1,7 milyar / 6,3 = 270 milyon € civarında olmalıdır.
EBITDA oranı ise 270 milyon / 2,5 milyar = 10,8%’dir.

Longview’in KapStone Paper’a satılması
http://www.reuters.com/article/2013/06/10/us-longview-kapstone-idUSBRE9590X020130610
adresindeki KapStone açıklamasına göre, Longview’in sahibine 1,03 milyar $ ödenecekmiş. Borç ve alacağı KapStone devir olmayıp-satın almanın yaz aylarında biteceği yazılmış.
Longview’in EBITDA’sı geçen yıl 118 milyon iken bu yılın ilk çeyreğinde 42 milyon $ olmuş. Eldeki bilgilerle son 12 ayın EBITDA’sı 118*75% + 42 = 130,5 milyon $ olarak hesaplanabilir.
SCA’nın satışında 6,3 olan EBITDA çarpanı ise 1,03 milyar / 130,5 milyon = 7,89 gibidir.
Gerçekte 2012’nin son 3 çeyreğindeki EBITDA’larını bilse idik, muhtemelen 7,89’dan daha küçük bir rakam hesaplayacak idik.
Longview’in faaliyetlerinin ağırlığının kraft üretimi olması çarpanı mutlaka arttırmıştır.

Duropack’ın Almanya ve Çek Cumhuriyeti fabrikalarının, Mondi’ye satılması
Mondi, Duropack’ın iki oluklu ve bir kağıt fabrikasını 125 ilyon €’ya satın almış.
http://www.mondigroup.com/desktopdefault.aspx/tabid-379/124_read-21913/
Satılan fabrikalar, 105 bin ton kağıt ile 115 bin ton kadar kutu üretip; 160 milyon ciro yaparak, 23 milyon EBITDA elde etmişler. EBITDA çarpanı 125 milyon / 23 milyon = 5,43 olmuş.

Orange County Container Group’un Smurfit Kappa Group’a satılması
Orange County Container, 2800 kişiyi istihdam edip; kağıt, oluklu mukavva, kutu (sheet plant), dolum ve dağıtım merkezleri işletiyormuş. http://www.smurfitkappa.com/vHome/com/Newsroom/PressReleases/Pages/SKG-to-acquire-Orange-County-Container-Group.aspx açıklamasına göre, SKG 340 milyon $ ödeyecekmiş.
Yazıda, Orange’ın 53 milyon $ EBITDA elde ettiği de yazılmış. EBITDA çarpanı 340 milyon / 53 milyon = 6,42 olmuş.

Yerli şirketlerde durum nasıl?
Son dönemde iki açıklama geldi. EBITDA’ya göre hesap yapılıp-yapılmadığını bilmiyoruz. Satışları, borsadaki hisse değerleri ile ilintilendirdiğimizde, birinde hisse değerinin 1%, diğerinde 2% üzerinde fiyatlandığını görüyoruz.

Sonuç
Ambalaj (ve kağıt) şirketleri, EBITDA’sının 6-7 katına satılıyor. Arsa/arazi, makine, Pazar payı, ciro gibi kalemler pek dikkate alınmıyor. Bunların yerine EBITDA öne çıkıyor.
Satıcı, dibe vurdukça (Duropack’da olduğu gibi) EBITDA çarpanı düşüyor.
Satın almayı yapan ya maliyet avantajı yaratmayı ya da şirket değerini&karlılığını arttırmayı arzu ediyor. Amerikan kaynaklı linklerde, satın almanın ne kadar maliyet avantajı sağlıyacağı açıkça belirtilmiş. Buna karşılık Avrupa’lılar bu satın alma ile şirket hisselerinin ne kadar değerleneceğini hesaplamışlar.
Ülkemize gelenler ise, gelişen pazarlarda yer kapma gayretinde görünüyor.
Satmaya karar verenler, satıştan hemen önce EBITDA’yı yükseltmeye çalışmışlar.

Ambalaj cinslerine bağlı olarak, yaş meyve-sebze kayıpları üzerine

Tekrar kullanılabilen plastik ambalaj üreticilerinin ( www.stiftung-mehrweg.de ), Bonn üniversitesi ile Fraunhofer malzeme akışı ve lojistik enstitüsüne yaptırdığı bir çalışmanın detaylarına aşağıdaki iki linkten bakılabilir:

http://www.stiftung-mehrweg.de/downloads/20130516_Executive%20Summary_Verluststudie_final_english.pdf

http://www.stiftung-mehrweg.de/downloads/2013-05-14_PressekonferenzStiftung%20Mehrweg_Praesentation_zurVeroeffentlichung_ppt2010.pdf

İki bölümden oluşan nihai raporda, ilk bölüm ambalaj ve ambalajlama hataları nedeniyle oluşan ürün kaybına ayrılmış. İkinci bölüm ise, ambalaj malzemesinin (plastik, oluklu mukavva) ürünün tazeliğine etkisini değerlendirmeye ayrılmış. Plastikçilerin ısmarlamış olması raporu bir miktar yanlı yapmış olsa bile, oluklu mukavvanın plastik kasaya göre mukavemetini inceleyen bölümlerinin üzerinde durulması gerektiğine inanıyorum. Aşağıdaki yazıda, rapordan önemli gördüğüm bazı bölümleri özetleyerek veriyorum:

Almanya’da 2011’de  Taste the Waste filmi  http://tastethewaste.com/info/film   ile alevlenen,  gıda israfı tartışmaları üzerine bu çalışma başlatılmış. Ve sonuç raporu Mayıs 2013’de yayınlanmıştır.

Rapora esas olan bilgi ve resimler, temmuz-ağustos 2012’de  tedarik zincirinin iki aşamasında toplanmış. İlk aşamada, yaş meyve sebze üreticilerinden ambalajlı halde merkez depolara geldiğinde ve merkez depolardan süpermarkete ulaştığında. İlk aşama için 4 ayrı merkez depo ziyaret edilmiş. Bunlardan üçü,  en büyük 5 perakende zincirine aitken; sonuncusu,  en büyük 5 indirim marketi zincirinin birine aitmiş. İkinci aşama için ise 25 ayrı süpermarket ziyaret edilmiş. Buradaki temel farklılık, merkez depoya gelen ürün full palet yükü iken, süpermarkete aynı palette çok sayıda ürün gelmektedir.

İnceleme sırasında 4 tip ambalaj görülmüş: Plastik, oluklu mukavva, solidboard ve ahşap kasalar. Bunlardan yalnızca plastik tekrar kullanılabilir tipte iken diğerleri tek yön imiş. Tümü de kasa tipi ambalaj şeklinde imiş. Yani gövde-kapak şeklinde ambalaj görülmemiş.

Merkez depo incelemelerinin sonuçları

78.153 kutu (oluklu, solid, tahta veya plastik) incelenmiş. Bunların 52%’si tekrar kullanılan plastiklermiş.

Toplamda kaç meyve kasası incelendiği belli değil, ancak incelenen meyve kasalarının 23%’ünde şeftali varmış. Bunların 20%’si oluklu mukavva iken, kalanı plastikmiş. Şeftali için solidboard kasa kullanılmamışken, çilek için 74% solid kullanılmış. Erikte ise 55% tahta kasa kullanılmış.

İncelenen sebze kasalarının yarısı domates iken, bunların 34%’ü oluklu mukavva imiş. Salatalık ambalajlarının 48%’i solid iken, kırmızı turp ambalajlarının tamamı tahta kasa imiş. Yukarıda yer vermediğimhindiba, beyaz turp, şalgam, rezene, çeşitli marul cinsleri, ıspanak, enginar, kuzu kulağı, sarımsak, mısır,...gibi sebzelerin ambalajlarına da bakılmış.

Merkez depoda tespit edilen hasarlı ambalajlar

Ambalaj cinslerine bağlı olarak, yaş meyve-sebze kayıpları üzerine

3 numaralı tabloya göre, 40.576 plastikten 9’u hasarlı olarak merkez depoya ulaşmış. 37.577 kasanın 34.935’i kağıt esaslı ve 2.642’si  ahşap imiş. 4 numaralı tabloya göre ise 34.935 kağıt esaslının, 31.557’sinin oluklu mukavva, 3.378’inin solid olduğu anlaşılıyor. Oluklu mukavva kasalardan 224’ü hasarlı gelmiş. Plastiklerin 0,02% hasarına karşılık; oluklunun 0,71% hasarlı çıkması düşündürücü.

Hasar cinsleri ve sayıları

Çalışmada 3 cins hasar grubu oluşturulmuş. Ambalaj mukavemetinin zayıf olması (tablo 5’deki ilk resimdir), uygun olmayan palet yapma (streç/çember/köşebent eksikleri, palet dizme hataları) ve dış etkenler. Dış etkenler olarak forkliftin çarpması, kamyona hatalı yükleme, palete gereğinden fazla yükleme gibi nedenler sayılmış.

6 numaralı tabloya göre, one-way ambalajlarda görülen 309 hasarın 199’u mukavemetle ilgili iken, plastikte (tablo 7) mukavemet hatası sıfırdır. Paletleme hata sayısı 61’e (one-way), 6 (plastik) ve dış etkenler 49’a 3’tür. Araştırmanın bu bölümüne göre, sanki plastik kasayı palete dizen işçiler daha itinalı davranmışlar. Benzer şekilde, forklift operatörleri plastik kasa paletine çarpmamaya daha özen göstermişler gibi.

Hasarlı ambalajların içindeki ürünlerin durumu

Zarar görmüş olarak merkez depoya gelen 307 kağıt esaslı (83 solid + 224 oluklu) ambalajın içindeki ürünlerin 40%’ı kısmen hasarlanmış iken, 60%’ı hiç hasarlanmamış. Plastikte ise ancak 9 kutu hasar gördüğünden, içlerindeki ürünlerin 78%’i hiç zarar görmemiş.

Araştırmacılar, yaralanmış ambalajın mevcut paletten çıkarılması, istifin düzeltilmesi işleminin yapılmasının şart olduğunu bildirerek; palet başına düzeltme işlemi maliyetinin 6,70 €/palet olduğunu bildirmişlerdir. (Hasarlanan kutu içindeki ürün maliyeti hesaplamada dikkate alınmamaktadır. Yalnızca hasarlanan kutuları paletten çıkarma ve istifi yeniden yapma maliyetidir.)

Benzeri çalışmaları, merkez depodan süpermarkete ulaşan yaş meyve sebze kutuları üzerinde de yapılmış. Ancak, rapor gelen kutuların ne kadarının oluklu mukavva olduğunu açıklamadığı için buraya almıyorum. Üreticiden ana depoya gelen ambalajlardaki hasarlı oranı 0,41% iken, ana depodan süpermarkete gelenlerdeki hasar oarnı 1,65%’dir. Hasardaki 4 kat artışın temel nedeni, aynı palete, farklı ebatlarda ama ortak taban ölçülerine uygun olmayan kutuların konulmuş olmasıdır diye tahmin ediyorum.

Rapora göre, Almanya içinde yalnızca geri dönüşebilen (oluklu, solid, ahşap) ambalajlar kullanılırsa yıllık 68 milyon €’luk ürün (meyve-sebze) kaybı olacakmış. Tersine yalnızca plastik kasalar kullanılsa kayıp 2 milyon € ile sınırlı kalacakmış.

Rapordan çıkardığım en önemli sonuç

Kağıt esaslı ambalajlarda rastlanan hasarlı kutu sayısının 65%’i yetersiz mukavemete bağlanmış.  (Doğruluğunu analiz edecek durumda değilim.) Plastik kasaya göre, oluklu mukavvanın en zayıf yeri mukavemetidir.  Fiyat baskısı nedeni ile kağıt cins ve gramajları ile oynamak, yaş meyve-sebze ambalajında, oluklu mukavva sektörünü bitirmeye çalışmaktan öte katkı sağlamayacaktır.

Yaş Meyve-Sebze Kutuları

Oluklu mukavva sektöründe, kapasite fazlalığı olduğu dönemlerde; “yaş meyve sebze kutuya girse, kurulu oluklu kapasitesinin yetmeyeceği...” masallarını uzun yıllar dile getirdik ve kendimizi kandırdık.  Aşağıdaki  ile takip edecek olan bir iki yazıda, kasa tipi kutuları ve sorunlarını incelemeye çalışacağım.

Plaform

En bilinen ve en çok kullanılan kutu modelidir. Piyasada plaTform şeklinde yanlış telaffuz edilir. International Paper firması tarafından icat edilip-patenti alınması 1980’den öncedir.

Köşe takozlu

Plaform’a göre daha mukavimdir, ancak daha fazla oluklu mukavva kullanılmaktadır. Plaform ile aynı dönemde piyasaya çıktığını düşünüyorum. Bu model “boix” olarak da bilinmektedir. Genellikle, köşe takozlarını örten, (plaformdaki gibi) kuşaklı modelleri  tercih edilmektedir.

P84

Smurfit Kappa’nın patentli ürünü olan P84, adından da anlaşılacağı üzere 1984’de piyasaya sunulmuştur. İçe katlanan yüzlerin kısa veya tam olması ile hangi yüzlerde katlama olduğuna göre 12 kadar modeli mevcuttur.

 

Elle kurmalı

Elle kurmalı kutu tipinde çok sayıda model bulunmaktadır. Aşağıdaki üçü örnek olarak verilmiştir.

Bliss

Bliss hakkında detaylı bilgi önceki yazımda mevcuttur.

Ürün cinslerine göre tavsiye edilen kutu şekilleri (İspanyol bir satıcının önerileri) aşağıdaki linkten görülebilir. Aralarında ülkemizde hiç bilinmeyen modeller de mevcuttur.

http://www.envases.cl/ingles/citricos_eng.htm

Ülkemizdeki durum

Türkiye’ye ilk kasa tipi kutular 1984 yılında Dentaş tarafından getirilmiştir. 1985’de Dentaş biri köşe takozlu diğeri plaform olmak üzere iki katlama makinesi ithal etmiştir. Başlangıçta, ahşap ambalajın ucuzluğu nedeniyle bu makineler uzun yıllar atıl durumda kalmıştır. 1998’den itibaren kasa kutuların kullanımı hızla artmıştır.

Başlangıçta uygun hammaddeler kullanılırken, müşterilerin “fiyat indirin” baskıları ile  daha düşük gramajlar kullanılmaya başlanmıştır. Bu durum hemen her yıl Rusya’da çöken kutu  faturalarına yol açmıştır. Bir masa ile telefondan oluşan yaş meyve ihracatçımız, ürünü usulüne uygun tedarik etmediği gibi (kimyasal kalıntılar) ambalajı da maliyet görüp; bindiği dalı kesmektedir.

Öte yandan yaş meyve sebze ambalajlarımız, plaform ile köşe takozlu modellere takılıp kalmış gibidir. Hem kutu şeklinde hem de kağıt tercihlerinde yeni bir standarda ihtiyaç var gibidir.

SoliQ

Yeni standart ihtiyacını, Billerud’da görmüş ve  SoliQ adını verdiği bir konsept geliştirmiştir. http://www.freshservices.com/en/Fresh-Services/adresinden

daha detaylı bilgi alınabilir.

Tercih edilen kutu şekli, yukarıda açıklanan tiplerden hiç birine uymamaktadır. Köşe takozlu olmakla birlikte, köşelerde 3 kat karton olması, şekil olarak kutuyu çok mukavim hale getirmiştir. Ambalajı SoliQ adını taşıması, Billerud’un tavsiye ettiği cins ve gramajdaki kağıtların kullanılması ve Billerud laboratuarından geçer not alması ile mümkündür. Siteden anladığım kadarı ile, yapılan testler; hem nakliye koşullarını, hem sıcaklık ve rutubet farklılıklarını, ve hatta elleçleme şartlarına kadar geniş tutuluyor. Buna karşılık Billerud, tedarik zinciri boyunca mutlaka tasarruf sağlanacağını iddia ediyor. Çok faydalı bir çalışma olduğunu düşünüyorum.

Ambalaj maliyetini düşürmek isteyenler için: Bliss

Bliss nedir?

Aşağıdaki resimde görülen kutu modellerine genel olarak bliss adı verilir.

http://www.moenindustries.com/bliss.html

adresinden daha detaylı bakılabileceği gibi, daha iyi mukavemet (BCT), kutunun rafa konulduğunda ürünün kolayca görülebilmesi ve daha az oluklu mukavva kullanılması hedeflerini aynı anda gerçekleştiren kutu tipidir. Genellikle iki veya üç  parçadan oluşur ve kurulması için mutlaka aşağıdaki gibi makine gerekir.

Kutu şekilleri

Moen, içindeki ara bölmenin kutu içindeki pozisyonuna göre; E, H, T harfleriyle anılan modellerin yanında; kaç parçadan oluştuğuna göre de isimlendirme yapmaktadır.

Kutu şekilleri en iyi şu linkten görülebiliyor.

http://www.weplemons.com/boxdesigns.html

Plemons, blissleri üçe ayırarak açıklamış. Basit olanlar, köşe takozlular ve çift duvarlı olanlar şeklinde. Tiplerden birini tıkladığınızda, ona ilişkin çok sayıda örnek çıkıyor. Örneğin üzerine geldiğinizde ise resim büyüyerek; ambalajın daha iyi anlaşılması sağlanıyor.

Benim tespit edebildiğim, başlıca bliss katlama makinesi (bliss former, bliss erector) üreticileri şunlardır:

http://www.moenindustries.com/

http://www.swfcompanies.com/

http://www.weplemons.com/

http://www.maxcopackaging.com/machinery.html

http://www.grupoboix.com

Aralarında yalnızca Boix Avrupa menşeili iken diğerleri Amerika’lıdır. Boix bana, blissin çoğunlukla kuzey Amerika’da kullanıldığını söylemiştir.

Kullanım alanları

Bliss kutular; işlenmiş et/tavuk, deterjan/kimyasal/kozmetik, yaş meyve/sebze, taze/donmuş gıda maddeleri, içecek/meşrubat  gibi çok çeşitli sektörlerde kullanılıyor.

SWF’den aldığım ve işlenmiş tavuk eti için kullanılmak üzere, tasarlanmış bir bliss şekli:

Kutu ortasındaki parçalar, ilave BCT sağlamaktadır. Aynı sitede, şişeli içecekler, kova şeklindeki ambalajlar içindeki tutkal/kimyasal, teneke ambalajlı boyalar, şekerleme/çerez paketleri, ev temizlik malzemeleri, plastik kaplar içindeki süt ve sütten yapılmış ürünler için aşağıdaki kutu tipleri tavsiye edilmektedir:

 

Bliss niçin önemli?

• Maliyet düşürme denince aklına ilkin ambalaj fiyatı gelen müşterilerimiz için çok önemlidir. Daha az oluklu mukavva ile aynı mukavemeti sağlamak ve kutu kurma işçiliğinden kurtulmak için bir çözümdür. Ancak bunun için, müşteri, dolum yaptığı yere “bliss former” koymak durumundadır.
• Yaş meyve kasalarında plaformdan başka model tanımayan ihracatçılarımızın domates kutuları hemen her kış Rusya’da sorun yaşamaktadır. Bliss, daha fazla mukavemet sağlayacağı için avantaj getirebilir.
• FMCG müşterilerinin “daha yüksek” BCT beklentilerini, bliss ile karşılamak daha kolaydır.
• Her gün sayıları artan indirim marketlerinde, ürünü sergilemek; bliss ile daha kolaydır.

FREEBOX, az adetli müşterilerin maliyet düşürme şansı

Freebox, bir tür kutu makinesi. Mayıs ayında Amerikadan gelen bir elektronik broşürde ilk defa gördüm. Anladığım kadarı ile 2012’nin sonlarında piyasaya çıkmış. 30 m2’lik alana oturan makine, iki-üç  ayrı levhadan kutu yapıyor.

http://www.system-freebox.com/eng/index.php

Makine, ambalaj kullanıcısının tesisine kurularak; hacim haline getirilmiş kutu üretme prensibine göre dizayn edilmiş. Mobilya sektörünün kullandığı makinelerden, oldukça farklı.

http://www.system-freebox.com/eng/advantage-easy-use.php

adresli video makinenin çalışmasını çok iyi gösteriyor.

Kutular, yekpara kartondan üretilmediği için, en azından dar kapaklar kadar alan tasarruf ediliyor. Ve kutular hacim halinde çıktığından, alt kapakları bantlamak gerekmiyor.

Makine yukarıdaki kutu tiplerini, kutu eni ile yükesekliğinin toplamının 2 katı 1700 mm’den az olacak şekilde üretebiliyor. (Bu arada, kutu en ve boy kavramlarını biraz ters kullanmışlar. Sektörümüzde, boy olarak adlandırılan ölçüye en demişler.) Maksimum çalışılabilecek (makineye beslenebilecek) levha ebadı 1200*1200 mm olmak üzere; B, C, CB ve EB dalgalarda levhalar kullanılabiliyor. Videoda görüldüğü üzere, dar yüzler ve gövde olmak üzere 2 ayrı levha satın almak gerekecektir.

Freebox, kutuyu hacim haline getirme ve alt kapakları bantlama işçiliklerinden gerçek anlamda tasarruf sağlıyor. Hesaplamayı nasıl yaptıklarını anlamadım ama, sitedeki hesaplama tablosuna göre 26% kadar maliyet avantajı sağladığı iddia ediliyor.  Broşürde ise,  aşağıdaki örnek maliyet (levha metrekaresinden) tasarruflar listelenmiştir:

 

Kutu kurma işçiliğinden, kutu başına 1 dakika ve kutu hacminin tam doldurulmasından  ise 50% hacim tasarrufu olduğu da videolarla gösteriliyor. Feebox’un çökme mukavemeti açısından 30% avantaj sağladığına ilişkin bilgi de mevcuttur. 400*193*201 mm ebatlı kutunun Freebox üretimi 215 kg BCT sağlarken; normal üretilen A.box ise 165 kg BCT sağladığı açıklanmıştır.

Freebox’a ilişkin benim görüşlerim şöyledir:

• Makine mevcut kutu makinelerine göre çok farklı düşünülerek dizayn edilmiş.  Üretilen kutular temelde “bliss” mantığındadır.  (Gövde ve 2 yan yüzün yapıştırılması ile oluşan kutu tipidir.)
• Az miktarlı ve çok hızlı teslimat gerektiren  işler için iyi bir çözüm. Miktar çok ise, çok daha seri çalışan “bliss box erector” düşünülmelidir.
• Kullanılacak levha metrekaresinden tasarruf edileceği, kurma ve altını bantlama işçiliğinin olmayacağı kesinlikle gerçek.
• BCT’nin normalden yüksek olacağı da kesinlikle doğrudur.
• Kutu kullanıcısına mutlaka maliyet düşürme şansı verir.

Bunlara karşılık,

• Maksimum 1200*1200 mm levha beslenebilmesi, 600*600*330 mm’den daha büyük kutu yapamaması ise negatif noktalardır.
• 70 mm yüksekliğinde baskı yapılabileceğinden bahsediliyor. Barkod, ve kutu adı gibi basit şeyler dışında  baskı yapılmadığını varsayıyorum. Bu durumda, kullanıcı ya preprintli (sonsuz baskılı) levha satın almalı ya da baskısız kutu kullanmaya razı olmalıdır.

Sonuçta

• Baskısız kutu kullanan veya preprintli levha kullanabilecek, az adetli alım yapan müşterilere tavsiye ediyorum. Özellikle otomobil yedek parçası üreten şirketler için çok yerinde bir yatırım olacaktır. Yedek parça üreticilerinin yüksek ambalaj stokları kolaylıkla ortadan kalkar.
• Vardiyada 2000 ve daha az kutu kullanalar için ideal olabilir. Freebox’un dakikada 4 ila 7 kutu üretileceği yazılıyor. Vardiyada 2000 kutuya kadar üretim yapabilir görünüyor.
• Freebox’ın üreticileri, ebat limitlerini ve dalga cinslerini geliştirmeleri durumunda satışları artar.

Türk Oluklu Mukavva Yazılımları

2012 yılında 1.772 bin ton satış gerçekleştiren, Türkiye oluklu mukavva ambalaj sektöründe; 130 kadar oluklu hattı bulunmaktadır. Hatların ancak yarısı 2 m ve üzerinde çalışma genişliğine sahiptir. Çok sayıda oluklu fabrikası olması, yazılım ihtiyacını arttırmıştır. Bu durum, piyasada iş yapan Türk asıllı oluklu yazılım şirketi sayısını beşe çıkmasına neden olmuştur. Türk yazılım şirketleri, yalnızca oluklu fabrikalarına hizmet vermeyip; İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa gibi büyük şehirlerdeki toplam sayısı 400’den fazla olan atölyelere de (sheet plant) program sağlamaktadırlar.

MomentSoft

En bilinen oluklu yazılım şirketi MomentSoft’dur. www.momentsoft.com adresinden sitesi görülebilecek olan şirket oluklu sektörüne yönelik ERP ve Otomasyon çözümleriyle oluklu sektörünün önde gelen IT firmasıdır. 20 yıla yaklaşan sektörel deneyimi sahip olan firmada 15 kişilik yazılım ekibi görev almaktadır. NTN Oluklu Mukavva Üretim Yönetimi Sistemi ile siparişten sevkiyata uzanan kurumsal kaynak planlama sistemi ile bu sistemle entegre çalıştırılan ve işletmedeki oluklu dahil tüm konfeksiyon makinalarından anlık üretim verilerini toplayan Digitor Makina Otomasyonu Sistemi’ni geliştiren bir firmadır.

NTN Oluklu Mukavva ERP Sisteminin esasları şöyledir:

1.   Kurumsal Akıl

a.    İleri düzeyde sektörel deneyime sahip referanslarımızın tüm beklentilerini karşılayan kurumsal platform

b.    Değişik ölçeklerde ve bölgelerde firmalara uyum esnekliği

c.    Deneyimli eğitmenler sayesinde, kısa sürede devreye alma ve katma değer sağlama

2.   Güncel Teknoloji ve Kullanıcı Arayüzleri

a.    Tek Server ile tüm kullanıcılara hizmet sayesinde işletme giderlerinin düşürülmesi

b.    “Active Directory” standart altyapısı ile kullanıcı-kullanım güvenliğinin sağlanması

c.    Aynı anda çoklu modül ve aktif form/ekran kullanımı

d.   MS SQL Veri Tabanı Sunucusu üzerinde azami Güvenlik ve Hız

e.    Modern, estetik ve fonksiyonel kullanıcı arayüzleri ile kullanım kolaylığı

3.   Geliştirilmiş Fonksiyonlar

a.    Çok dil, çok para birimi, çok lokasyon seçenekleri

b.    Firma bazında ürün fiyat listeleri

c.    Hızlı ve kolay liste Sipariş Girişi

d.   Etkin, Basit ve Yönlendirici Ürün Tanımlama Sekmeleri

4.   Farklılıklar

a.    Çok lokasyonlu grup firmaları için birbirine uyumlu akış ve raporlamaların sağlanması

b.    Termin Tarihine bağlı Otomatik Kapasite Kontrol

c.    Alternatif üretim rotası ve maliyet bilgisi ile stratejik sipariş yönlendirme

d.   İstenen termin tarihine uygun sipariş yerleştirme kolaylığı (Gantt Chart)

e.    İleri ve/veya Geri doğru makina planlama

f.     Otomatik Kombine oluşturma

g.   “Online Help” destek ve Yardım Masası

h.   Özel Yönetim Raporları

i.     Dinamik Raporlama ile etkin filtreleme ve raporlama seçenekleri

Digitor Makina Otomasyonu

Digitor Makina Otomasyonu, Oluklu ve Konfeksiyon Makinalarından Veri Toplama, Ölçme ve Değerlendirme Sistemi’dir. Digitor Makina Otomasyonu Sistemi üretim hattındaki tüm makinalardan kesintisiz ve anında veri toplama işlemini gerçekleştirerek; verinin hatasız ve güvenilir bir şekilde elde edilmesini, verilerin bilgiye dönüşümünün sağlanmasını ve bu bilgilerin yönetimin karar almasını kolaylaştıracak nitelikte sunulmasını sağlar.

NTN ERP Sistemi ile entegre çalışan Digitor sayesinde “Shop Floor” verileri, anlık makina performansları, gerçekleştirilen ve planlanan işler, fiziksel ve zamansal makina ölçüm değerleri, duruş süreleri ile fire adetleri ve nedenleri internet üzerinden kolaylıkla izlenebilmektedir.

Digitor’un başlıca özellikleri:

a.    Barkodlu bobin stok yönetimi

b.    Sipariş bazında bobin kullanım bilgileri (Upgrade/Downgrade)

c.    Barkodlu yarı mamul ve mamul stok yönetimi

d.   İşletmedeki paletlerin anlık takibi (WorkInProcess)

e.    Üretim fireleri ve makina duruş nedenleri

f.     Gerçek zamanlı makina brüt/net çalışma performans indeksleri

g.   Üretilmiş, Anlık ve Planlanan iş yükleri ve olası dar boğazların önlenmesi

h.   İkame makinalar ve alternatif rotalar ile üretimin kesintisiz sürekliliğinin sağlanması

i.     Sipariş bazında fiili maliyet hesabı

j.     Fiili üretim maliyeti hesabı ile ön/fiili maliyet hesabı karşılaştırma

Teknokom

İkinci en çok kullanılan oluklu yazılımı, üreten şirket Teknokom’dur. www.teknok.com  adresinden de anlaşılabileceği üzere; Teknokom, oluklu mukavva yazılımlarının yanı sıra çeşitli üretim takip yazılımları, ecza deposu uygulamaları, iş yönetim sistemleri ve e-trade üzerine de çalışmalar yapmaktadır. 26 yıllık geçmişi olan Teknokom’un, oluklu yazılımının adı Temos’dur.

Temos, bir oluklu mukavva ambalaj şirketinin tüm ihtiyaçlarını karşılamak üzere tasarlanmış ERP yazılımıdır. Hammaddenin satın alınmasından, fatura kesilmesine kadar olan süreç; barkodlar vasıtasıyla kontrol edilmektedir.

Programın Ana Hatları:

• Hammaddenin gelişinden, yüklemeye dek prosesin izlenmesi
• Stokların (hammadde, yardımcı madde, yedek parça, yarı mamul, mamul) barkodla takibi
• Ürün tanımı ve üzerinde yapılan değişikliklerin esnek ve hatasız takibi
• Tanımlı ürünlerin; satış, planlama, üreim, kalite kontrol ve sevkiyat aşamalarında gösterilmesi
• Otomatik kombine seçeneği
• Makine iş yükleri, kapasite kullanımı, teslim tarihi doğrultusunda planlamacıya tavsiyeler
• Üretim planına uygun malzeme ihtiyaçlarının belirlenmesi
• Fason üretimin planlanması
• Siparişlerin üretim aşamalarında detaylı takibi
• Yarı mamul ve bitmiş ürünlerin barkodla izlenmesi
• Kamyon kapasitesi ve teslim tarihine göre yükleme planı
• El terminalleri ile sevkiyat
• Kalite belgesi
• Muhasebe ve finansman kayıtlarının online yapılması

Tet

Küçük ve orta büyüklükte çok sayıda müşterisi olan Tet Bilgisayarın, www.winoluklu.com  adlı sitesinden görülebileceği, oluklu yazılımlarının yanında, ofset yazılımları da gerçekleştirmektedir. 1985 tılında kurulan Tet Bilgisayar, 1993’den beri yazılım geliştirmektedir. İlk oluklu yazılımını 2000 yılında piyasaya süren Tet, daha sonra ofset ve kağıt sektörlerine yönelik programlar geliştirmiştir. . “Tetworks” ve “Tetonline” adlı iki versiyonları bulunmaktadır. Oluklu mukavva sektörüne yönelik yazılımlarına, prensip olarak muhasebe/finans modülü koymayan Tet, bu modül haricindeki satın almadan-planlamaya, kombineden-sevkiyata her şeyi sunmaktadır.

İlk kurulduğu yıllarda çeşitli elektronik şirketlerin yedek parça ve ürünlerini satmaya başlayan Tet, bu türlü servis hizmetlerine devam etmektedir. 2011’de ilk kez yazılım ihracı gerçekleştiren firma, “iş zekası” adını verdiği, üsste şeması bulunan uygulama ile çok farklı programları aynı anda çalıştırmakta ve bütünleşik raporlar almaktadır. Bu yazılım ile büyük kuruluşların yönetiminin daha kolay ve hızlı karar alacağı ifade edilmektedir.

Bahadır

Bu yazıda incelenen dördüncü yazılım şirketi Bahadır Yazılım’dır. Öncekilere göre nispeten daha küçük ölçekli olan Bahadır Yazılım, oluklu mukavva yazılımının yanında, ticari yazılımlar da hazırlamaktadır. www.bahadiryazilim.com.tr  adresinden  yazılım örnekleri görülebilir. 2001 yılından beri bu sektörde olan firma, “Detay” ve “Prestij” adını verdiği iki oluklu yazılımı geliştirmiştir. Detay biraz daha küçük ölçekli müşterilere hitap etmektedir.

Ayrıca “Prestij Ticari Entegre” adını verdiği yazılım ile fabrika içi tüm operasyonlar ile tüm finansal hareketleri bir arada takip imkanı vermektedir. Fiyat hesaplama, sipariş, planlama, üretim takibi, sevkiyat, faturalama, muhasebe, finansman gibi modüller entegre olarak çalışmaktadır.

Megra

Türkiye’de oluklu mukavva yazılımı yapan son şirket Megra’dır. Web adresi  http://www.megra.net/index.php dir. Oluklu mukavva yazılımı da hazırlamış olmasına rağmen, ağırlıklı işi, çalışmakta olan program ve makineler arasına ara yüzler hazırlamaktır.

Sonuç olarak, oluklu sektörüne hizmet veren yazılım şirketlerimizde büyük bir gelişim içindedir.